اقتصاد۲۴- ناترازی انرژی طی سالهای اخیر به یکی از سختترین آزمونهای مدیریتی کشور بدل شده است. در حالی که اتکای سنتی به واردات تجهیزات، مسیر حل این چالش را پرهزینه و دشوار کرده بود، استفاده از ظرفیتهای «قانون جهش تولید دانشبنیان» فصل جدیدی را در صنعت انرژی گشوده است. اکنون با تکیه بر سازوکار «تولید بار اول»، نه تنها گلوگاههای تحریمی در صنایع نفت و برق در حال باز شدن هستند، بلکه با هوشمندسازی مصرف، الگوی مدیریت تقاضا نیز تغییر کرده است.
قانون جهش تولید دانشبنیان بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای سیاستی کشور، مسیر تازهای برای حل مسائل کلان صنعت انرژی ایجاد کرده است. ظرفیتهای پیشبینیشده در این قانون، بهویژه در حوزه حمایت از تولید بار اول و بهکارگیری توان شرکتهای دانشبنیان، امکان آن را فراهم کرده که بخشی از نیازهای راهبردی صنایع بزرگ از مسیر طراحی، ساخت و بومیسازی تجهیزات در داخل کشور تأمین شود؛ مسیری که علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، میتواند به افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی کشور نیز منجر شود.
بر همین اساس، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری طی دو سال گذشته تمرکز ویژهای بر توسعه فناوریهای موردنیاز صنعت انرژی قرار داده است؛ از تعریف پروژههای تولید بار اول در حوزه نفت و گاز و برق گرفته تا اجرای سامانههای هیبریدی خورشیدی بامی در ساختمانهای دولتی و طراحی پروژه هوشمندسازی مصرف گاز خانگی. این رویکرد نشان میدهد که حل مسئله ناترازی انرژی تنها با افزایش ظرفیت تولید ممکن نیست، بلکه نیازمند ترکیبی از بومیسازی تجهیزات راهبردی، مدیریت هوشمند مصرف و شبکهسازی میان صنعت و شرکتهای دانشبنیان است.