اقتصاد ۲۴- سهم هزینه مسکن در سبد خانوار در جهان بهطور متوسط ۱۸ درصد و دامنه نوسان آن ۱۵ تا ۲۵ درصد است؛ یعنی یک نفر بهطور میانگین در ازای دستمزد ۱.۵ ساعت کار روزانه میتواند اجاره مسکن و هزینه سکونت خود در آن روز را تأمین کند و اجرت مابقی ۶.۵ ساعت کار روزانه خود را برای تأمین سایر نیازهای زندگی اعم از خوراک، پوشاک، تفریح، ورزش، درمان و… اختصاص دهد.
در ایران اگرچه محاسبات رسمی برای این شاخص انجام نمیشود، اما برآوردهای کارشناسی حاکی است سهم هزینه مسکن در سبد یک خانوار شهری معادل دستمزد ۱۶ ساعت کار روزانه است.
بهعبارت دیگر، یک سرپرست خانوار ماهانه باید معادل دو برابر حداقل حقوق مصوب قانون کار برای هشت ساعت کار در روز را برای تأمین مسکن هزینه کند.
بیتالله ستاریان، استاد دانشگاه، ازجمله کارشناسانی است که با کنارگذاشتن آمارهای رسمی برگرفتهشده از میانگین کل کشور، این تحلیل را برای مناطق شهری باورپذیر میداند و اظهارات او حداقل با هزینههای زندگی در کلانشهرها و بهخصوص تهران مطابقت دارد.
حتی اگر این آمار و ارقام دست بالا در مورد هزینه مسکن خانوارهای شهری ملاک محاسبه قرار نگیرد و فقط به آمارهای تعدیلشده مرکز آمار ایران برای سال ۱۳۹۹ استناد شود، بازهم بزرگترین عامل هزینهای در سبد خانوارها، هزینه اجاره مسکن است که در استان تهران به ۴۷ درصد میرسد و در شهر تهران از ۶۵ درصد نیز عبور میکند.
همچنین این شاخص در مناطق شهری استانهای البرز، هرمزگان و قم نیز بهترتیب ۳۰ درصد، ۲۸ درصد و ۲۷ درصد از هزینههای خانوار را میبلعد که در مقایسه با میانگین ۱۵ تا ۲۰ درصدی جهانی، رقم بسیار بالایی است.
البته در گزارشهای مرکز آمار و بانک مرکزی ردیفهایی برای تعیین سهم مسکن از هزینه خانوارها وجود دارد که در این ردیفها، هزینههای مسکن همه خانوارها اعم از مالک و مستأجر براساس اجاره نقدی پرداختی و هزینه حاملهای انرژی و هزینه استهلاک محاسبه میشود که این شاخص نیز با وجود اختلاف جدی با واقعیت هزینههای مسکن، همواره بالاتر از ۳۰ تا ۳۵ درصد برآورد میشود.