اقتصاد۲۴ – صنعت بانکداری ایران، همواره، متهم ردیف اول مشکلات اقتصادی است. این اتهام به عملکرد برخی از بانکها مرتبط است. خلق نقدینگی، مشکلات نرخ سود، عدم تامین نقدینگی خرد و کلان با روشهای مرسوم، بنگاهداری، ایجاد بینظمی در بازار ملک و… از جمله اتهامات صنعت بانکداری در ایران است. در این بین برخی از بانکها دارای وضعیتی هستند که این نگاه منفی را عمیقتر میکنند. بانک آینده از جمله بانکهایی است که بهدلیل داشتن شرایط بحرانی انتقادات زیادی را به بانک مرکزی و صنعت بانکداری ایرانی تحمیل کرده است. این بانک در بخشهای مختلفی دارای مشکل است. وضعیت مالی شرکت بهگونهای است که برخی از کارشناسان این بانک را به ابرچالش اقتصاد ایران تعبیر کردهاند. بدهی سرسامآور، زیاندهی غیرقابل جبران، زیان انباشته ۶۰ برابر سرمایه، عدم توازن در مصارف، منابع و سهامداری بیش از ۶۰ درصدی یک شخص همه و همه شرایطی را ایجاد کرده تا بانک آینده شبیه به چاه ویلی باشد که امیدی به بهبود شرایط آن نیست.
سهام بانک آینده بیش از یکسال است که در بازار سهام متوقف است. این بانک به دلیل مشکلاتی که دارد، همواره با تعلیقهای متعددی مواجه میشود. هر ماه در سامانه کدال، یک گزارش علیه این بانک و برای متوقف ماندن سهام این بانک در بورس، از سوی سازمان بورس منتشر میشود. «در تاریخ… به استحضار میرساند بهرغم پیگیریهای انجامشده ابهامات موجود در وضعیت شفافیت اطلاعاتی ناشر (بانک آینده)، برطرف نشده است؛ لذا تعلیق نماد معاملاتی ناشر به مدت یک ماه دیگر تمدید میشود.» این اطلاعیه در یک سال اخیر به صورت منظم و هر ماه منتشر شده و امید سهامداران را برای بازگشایی نماد این بانک ناامید کرده است. این مساله به معنی آن است که بانک آینده چنان در مشکلات خود غرق شده است که نمیتواند به صورت شفاف اطلاعرسانی کرده و با توقف نماد مواجه شده است. در حقیقت، تاکنون نه سازمان بورس و نه بانک مرکزی حریف این بانک پر از حاشیه نشده و نتوانستهاند تغییری در رویه نادرست این بانک ایجاد کنند.
از سویی اقتصاددانان و کارشناسان امور بانکی و مالی، در سالهای اخیر همواره در خصوص بانک آینده هشدار دادهاند و رسانهها و کارشناسان در خصوص وضعیت این بانک، تحلیلهای زیادی را منتشر کرده و از وضعیت بحرانی آن به بانک مرکزی گفتهاند، اما تا این لحظه شاهد اقدام مفیدی از سوی بانک مرکزی در خصوص این بانک نبودهایم.
بر کسی پوشیده نیست که در حال حاضر بانک آینده دارای بالاترین زیان انباشته در صنعت بانکداری ایران است و از همه مهمتر اینکه تسهیلات و سپردهگیری بانک همچنان ادامه داشته و سپرده قانونی بانک نیز وضعیت عجیب و غریبی دارد که هراس را به دل کارشناسان میاندازد. واقعیت آن است که براساس تمامی دادههای علمی صنعت بانکداری و اقتصاد باید این بانک در اسرع وقت تعطیل شده و انحلال آن تعیین و تکلیف شود، اما از آنجایی که موضوعاتی از این دست در ایران به مسائل امینتی تبدیل میشود، تعیین و تکلیف بانک آینده پیچیده شده است. البته باید به حضور یکی از پرنفوذترین افراد اقتصادی و سیاسی ایران در پشت پرده این بانک نیز توجه خاصی کرد.
کارنامه بانک آینده طی سال ۱۴۰۰ نشان میدهد که زیان خالص این بانک با رشدی ۵۱ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۹ به رقم خیرهکننده ۲۷۹ هزار و ۷۵۰ میلیارد و ۶۹ میلیون ریال رسیده، درحالیکه سال قبل از آن ۲۳۸ هزار و ۴۴۹ میلیارد و ۳۴۵ میلیون ریال از محل تسهیلات پرداختی درآمد شناسایی کرده که در مقابل ۴۷۷ هزار و ۸۱۳ میلیارد و ۷۶۸ میلیون ریال سود به سپردهگذاران خود پرداخت کرده است. به این ترتیب رشد درآمد تسهیلات بانک یادشده در سال گذشته به لحاظ درآمدزایی فقط هفت درصد بوده، درحالیکه هزینه سود سپردههای آن ۳۱ درصد رشد کرده و عملا بانک روی تراز منفی شدید قرار گرفته است تا جایی که خالص درآمد تسهیلات بانک منفی ۲۳۹ هزار و ۳۶۴ میلیارد و ۴۲۳ میلیون ریال در پایان سال گذشته بوده که نسبت به سال ۱۳۹۹ رشدی ۷۰ درصدی را نشان میدهد. هرچند بانک آینده توانسته خالص درآمد کارمزد خود را در سال گذشته ۷۷ درصد افزایش دهد و به رقم یکهزار و ۹۶۹ میلیارد و ۴۷۱ میلیون ریال برساند، اما به واسطه افت ۶۰ درصدی خالص سود ناشی از سرمایهگذاریها، جمع درآمدهای عملیاتی بانک در سال گذشته ۷۱ درصد کاهش یافته و به منفی ۲۳۷ هزار و ۴۸۶ میلیارد و ۹۹۳ میلیون ریال رسیده است.
این گزارش میافزاید زیان خالص هر سهم «وآیند» از ۱۱ هزار و ۵۴۹ ریال در سال ۹۹ با رشدی ۵۱ درصدی به ۱۷ هزار و ۴۸۴ ریال رسیده، این در حالی است که سرمایه بانک در حال حاضر ۱۶ هزار میلیارد ریال است. افزون بر اینکه «وآیند» در سال گذشته زیان انباشته ۹۵۴ هزار و ۴۷ میلیارد و ۱۰۵ میلیون ریال را ثبت کرده که نسبت به ابتدای سال ۹۹ رشدی ۹۵ درصدی داشته است.