سردار سپهبد محمد باقری فراتر از فرمانده نظامی، چهره علمی ممتاز و استراتژیستی کمنظیر بود که تجارب میدانی و دانش آکادمیک را درهم آمیخت تا پایههای دفاع ملی ایران را به شکلی بنیادین و استراتژیک بازسازی کند. او در کوران تحولات پیچیده منطقهای و جهانی، دانشمند راهگشا و معمار استراتژیهای امنیت ملی به شمار میآمد
جوان آنلاین: سردار سپهبد شهید محمدحسین افشردی، معروف به محمد باقری در خانوادهای انقلابی و متدین در تهران زاده شد. برادر کوچکتر شهید حسن باقری (غلامحسین افشردی)، بنیانگذار واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران بود. محمد باقری با بیش از ۴۵سال خدمت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نقشی کلیدی در تقویت توان دفاعی ایران ایفا کرد. خانواده افشردی یکی از نامهای جاودان است که داستان زندگی و شهادت اعضای آن، خصوصاً برادران باقری، همسرانشان و دختر محمد باقری یعنی فرشته باقری، بخشی از تاریخ پرافتخار این سرزمین را روایت میکند. در جنگ تحمیلی امریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان، اشرف باقری، همسر سردار محمد باقری و دخترشان، فرشته باقری نیز به فیض شهادت نائل آمدند.
محمد باقری یکی از برجستهترین فرماندهان نظامی ایران بود که علاوه بر نقش کلیدیاش در میدان نبرد، تأثیر قابلتوجهی در حوزههای علمی و پژوهشی داشت. او بهعنوان استراتژیست و استاد دانشگاه در زمینههای مطالعات راهبردی، جغرافیای سیاسی و ژئوپلتیک شناخته میشد و تحصیلات عمیق خود را در علوم نظامی و مطالعات استراتژیک به کار میگرفت تا مسائل امنیتی و دفاعی کشور را با رویکردی علمی و تخصصی بررسی کند و راهحلهای نوآورانهای ارائه دهد.
باقری فراتر از یک فرمانده نظامی صرف بود؛ او چهرهای علمی و استراتژیستی برجسته بود که تجارب عملی میدانی را با دانش آکادمیک ترکیب و به بازسازی بنیادین و استراتژیک ساختار دفاع ملی ایران کمک کرد. در شرایط پیچیده تحولات منطقهای و جهانی، او بهعنوان دانشمندی اثرگذار و از معماران اصلی تدوین استراتژیهای امنیت ملی شناخته میشود.
پیشینه خانوادگی و دوران کودکی
محمدحسین افشردی در سال ۱۳۳۹ در تهران در خانوادهای مذهبی و با اصالت آذری از روستای افشرد در شهرستان هریس آذربایجان شرقی متولد شد. پدرش، حاج رضا افشردی، کارمند راهآهن و فردی پایبند به اصول دینی بود که ارزشهای اسلامی و اخلاقی را در تربیت فرزندانش نهادینه کرد. مادرش نیز زنی مؤمن و فداکار بود که نقش مهمی در پرورش روحیه معنوی و انقلابی محمدحسین و برادرش حسن داشت. این خانواده که دو فرزندش را در راه انقلاب و دفاع از میهن تقدیم کرد، نمادی از ایثار و مقاومت در تاریخ ایران است.
محمد باقری از خانوادهای شریف و متعهد برخاست که نقش مهمی در دفاع مقدس ایفا کردند. برادر بزرگتر ایشان، غلامحسین افشردی به عنوان یکی از پیشگامان اطلاعات عملیات در جبهههای جنوب شناخته میشد. از ابتدای حضورش در حوزه جنوب و پایگاه منتظران شهادت، غلامحسین با روحیهای خستگیناپذیر و تخصصی در حوزه جمعآوری و تحلیل اطلاعات، شروع به تدوین نقشههای دقیق مناطق عملیاتی و شناسایی محورها و نقاط کلیدی دشمن کرد.
فعالیتهای غلامحسین افشردی تنها به جمعآوری اطلاعات محدود نشد؛ او بنیانگذار بایگانی اسناد جنگ، ترجمه اسناد حیاتی و راهاندازی واحد شنود بیسیمهای دشمن بود و در طراحی و سازماندهی گردانهای رزمی و تعیین ترکیب نیروها، تجهیزات و پشتیبانی رزمی نیز نقشی اساسی ایفا کرد. بدینصورت، خانواده شهید باقری، مظهر همافزایی خرد نظامی، تعهد و ایثار بودند که با همدلی و تخصص، ستونهای محکم دفاع ملی را ساختند و نام خود را در تاریخ افتخار ایران جاودانه کردند.
نام خانوادگی این دو برادر افشردی بود. محمد باقری در این باره توضیح داده است؛ اوایل جنگ، برادرش حسن به دلیل عدم شناسایی توسط دشمن، نام مستعار حسن باقری را برای خود انتخاب کرد. به دلیل شباهت ظاهری بسیار زیاد این دو برادر، همه در جبهه متوجه نسبت خانوادگی آنها میشدند. در نتیجه، محمدحسین افشردی نیز برای احترام به ساحت مقدس امام باقر (ع) و برادر بزرگتر، نام خود را به محمد باقری تغییر داد.
مسئولیتهای دفاع مقدس و پس از آن
سردار محمد باقری در دوران دفاع مقدس مسئولیتهای مهمی را بر عهده داشت. ابتدا، ایشان به عنوان نیروی عملیاتی مشغول فعالیت بود. سپس به مسئول اطلاعات لشکرهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب شد. از سال ۱۳۶۲ تا پایان جنگ تحمیلی، وی به عنوان مسئول اطلاعات عملیات نیروی زمینی سپاه و قرارگاههای کربلا و خاتمالانبیاء (ص) خدمت کرد.
مسئولیتهای ایشان پس از دفاع مقدس نیز به شرح ذیل است:
۱. رئیس اداره اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح
۲. معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح
۳. رئیس ارکان و امور مشترک نیروهای مسلح
۴. معاون هماهنگکننده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء
۵. ریاست ستاد کل نیروهای مسلح (وی هشتم تیرماه ۱۳۹۵، با حکم فرمانده معظم کل قوا، حضرت آیتالله خامنهای به عنوان جایگزین سرلشکر سیدحسن فیروزآبادی به ریاست ستاد کل نیروهای مسلح منصوب شد.)