اقتصاد۲۴- این گزارش به دو باور رایج در مورد ماهیت تعامل چین در خاورمیانه و شمال آفریقا میپردازد که باید در پرتو تحولات قابل توجه جاری مورد بازنگری قرار گیرد.
به گزارش فرارو به نقل از اندیشکده شورای آتلانتیک؛ نخست آن که علیرغم این که به طور گستردهای تصور میشود که منافع پکن در منطقه به امنیت انرژی و روابط اقتصادی محدود شده این گزارش نشان میدهد که چگونه همکاری با چین در سالیان اخیر در سراسر جهان گسترش یافته است. در واقع، چین روابط استراتژیک خود را تقویت کرده و همکاریهای خود را با سرمایه گذاری هنگفت در پروژههای محلی ابتکارعمل کمربند و جاده (BRI) و هم چنین زیرساختها و فناوریهای آینده گسترش داده و با انجام این کار به دنبال ادغام بیشتر استراتژی توسعه هر کشور با استراتژی خود است.
دوم آن که گزارش پیش رو این فرض را بررسی میکند که هیچ جایگزینی برای تسلط امنیتی و دیپلماتیک ایالات متحده در منطقه وجود ندارد. این گزارش توصیح خواهد داد که چگونه چین در حال حاضر جایگزینهای امنیتی محدودی را ارائه میدهد که به طور مستقیم و غیرمستقیم سلطه ایالات متحده را تضعیف خواهد کرد حتی بدون آن که آن را جابجا نماید. علاوه بر این، این گزارش نشان خواهد داد که چگونه حضور رو به گسترش چین به عزم راسختر برای مشارکت بیشتر در امنیت و سیاست منطقهای به ویژه از طریق ابتکار امنیت جهانی “شی جین پینگ” و معماری امنیتی جدید برای خاورمیانه منجر شده است.
اگرچه چین در حال حاضر فاقد ظرفیت و اراده برای جایگزینی شبکههای بازدارندگی و اتحاد یکپارچه دیرینه ایالات متحده است ابتکار عملهای جدید آن کشور را نباید نادیده گرفت چرا که قدرت واقعی به طور پیوسته به قدرت اراده برای تضعیف هژمونی ایالات متحده میرسد و چالشهایی را برای رویکرد خاورمیانهای ایالات متحده و متحدان و شرکای منطقهای آن ایجاد میکند.
اختلال در جریان جهانی انرژی که پس از حمله روسیه به اوکراین رخ داد بر اهمیت استراتژیک انرژی سنتی افزوده است. در این میان جهان عرب اهمیت خاصی برای چین دارد چرا که واردات انرژی از کشورهای عربی توسط چین از سال ۱۹۹۳ میلادی افزایش یافته است. چین هم چنان بزرگترین مصرف کننده سوختهای فسیلی در جهان است و بیش از ۷۰ درصد نفت و ۴۰ درصد گاز طبیعی مورد نیاز خود را وارد میکند. درست پیش از سفر ماه دسامبر سال ۲۰۲۲ میلادی “شی جین پینگ” رئیس جمهور چین به عربستان سعودی پکن یک قرارداد ۲۷ ساله به ارزش ۶۰ میلیارد دلار برای تامین سالانه چهار میلیون تن گاز طبیعی مایع با چین را به امضا رساند. با این وجود، در یک دهه گذشته منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از امنیت انرژی رشد کرده است.
چین از سال ۲۰۲۰ میلادی بزرگترین شریک تجاری جهان عرب بوده و در سال ۲۰۲۱ بیش از ۳۳۰ میلیارد دلار تجارت دو طرفه با کشورهای عربی داشته است. اگرچه روند صعودی این تجارت به شدت کاهش یافته و جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی چین از سال ۲۰۰۹ میلادی تاکنون در حدود ۵.۵ میلیارد دلار باقی مانده است.
توافق نامه بیست و پنج سالهای که چین و ایران در مارس ۲۰۲۱ میلادی به عنوان بخشی از مشارکت راهبردی جامع امضا کردند جنجال زیادی را در غرب به راه انداخت. با این وجود، طی سالیان متمادی چین قراردادهای مشارکتهای استراتژیک مشابهی را با دوازده کشور عربی خاورمیانه و شمال آفریقا امضا کرده و روابط صمیمانه بی نظیری با تمام بازیگران منطقه از جمله با دشمنان تهران دارد.
چین همواره مراقب بوده تا توازن مثبت در تعامل با کشورهای منطقه یعنی “عدم انتخاب یک طرف در مقابل طرف دیگر” و یا عدم “دشمن تراشی” را رعایت نماید. هم چنین، چین به عدم “مداخله” در امور داخلی بازیگران منطقهای توجه داشته است. با این وجود، چین از خود تمایل فزایندهای برای مشارکت در میانجی گری امنیتی در عراق، لیبی، سودان، یمن و درگیری اسرائیل و فلسطین نشان داده است.
مهمتر از همه آن که چین در مذاکره بر سر توافق هستهای ایران و مذاکرات آزمایشی برای احیای آن شرکت کرد. هم چنین، چین بارها علیه ابتکار عملهای غرب در مورد حکومت اسد در سوریه اقداماتی را انجام داده است.