روایت یک قلب تجاری که هر روز با شانس زنده میماند
جوان آنلاین:بازار بزرگ تهران، نه فقط چهارراه اقتصاد پایتخت که یکی از پیچیدهترین زیستبومهای شهری ایران است؛ مکانی متراکم، چندلایه و تاریخی که روزانه حدود یکونیم میلیون نفر در آن رفتوآمد میکنند. این حجم از جمعیت در کنار بنایی که بیش از یک قرن عمر کرده و زیرساختهایی که هیچ نسبتی با نیازهای امروز ندارد، تصویری میسازد از بافتِ در آستانه خطر. فضایی که مسئولان آتشنشانی سالهاست درباره آن هشدار میدهند، اما چرخه بحرانزدگی اش همچنان ادامه دارد. البته هشدار تا زمانی که حادثهای رخ نداده، شنیده نمیشود.
هزارتویی که با یک جرقه میتواند شعلهور شود
به گفته مسئولان آتشنشانی، ۴۰ درصد حوادث بازار به سیمکشیهای فرسوده و اتصال برق مربوط است، شبکهای که برای نیازهای ۱۰۰ سال پیش طراحی شده و امروز باید تحمل کولرهای گازی، دستگاههای گرمایشی و بار برقی انبوه دکانها را داشته باشد. در همین بازار موادی، چون پارچه، پلاستیک، کاغذ و کالاهای قابل اشتعال به وفور چیده شدهاند، فقط کافیست یک اتصال کوچک در میان سیمهای قدیمی رخ دهد تا آتشسوزی شکل بگیرد که هیچ نیروی امدادی بهموقع به آن نرسد. نمونه آن، حادثه بازار سیدولی است که بیش از ۵۴ساعت طول کشید تا آتشنشانی بتواند حریق آن را مهار کند، فقط به این دلیل که هیچ تجهیز ایمنی اولیهای در آنجا وجود نداشت.
تراکم انسانی
بازار تهران، یک چالش مهم دیگر هم دارد؛ راههای تنگ و پیچدرپیچ. خودروهای آتشنشانی در بسیاری از راستهها امکان ورود ندارند و همین موضوع هر حادثهای را به بحرانی غیرقابل کنترل تبدیل میکند. کامیون، موتور، چرخدستی، کارگاههای پراکنده، انبارهای پنهانشده در زیرزمینها و پشتبامها، همه اینها بازاری را ساخته که هر لحظه ممکن است در یکی از این «گلوگاههای خطر» گرفتار شود، حتی اجرای طرحهایی مثل احداث پنج مخزن اضطراری آب برای مواقع بحران هم به دلیل حساسیتهای میراث فرهنگی و پیچیدگیهای مالکیتی، ماههاست که پیش نرفته است.
اختلاف مالکان و مستأجران
یکی از دلایل کندی روند ایمنسازی، اختلافهای دیرینه میان مالکان و مستأجران است. اختلافهایی که باعث شده اقدامهای ضروری مثل نوسازی برق، تقویت سازهها یا حذف کاربریهای پرخطر بارها متوقف بماند.
در حالی که آتشنشانی بارها تأکید کرده اگر مالکان ساختمانهای پرخطر تمکین نکنند، ناچار به پلمب خواهند شد، اما واقعیت این است که پلمب یک سرا در قلب بازار، تبعات اقتصادی و اجتماعی بزرگی دارد و همین ماجرا تصمیمگیری را دشوار کرده است.