به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، کودکی در عصر نمایش، یا دوران زوال تعامل؟ در دنیایی که نور فلاشهای گوشیهای هوشمند بر صورتهای کودکانه تابیده و «لایک» جای تحسین پدر و مادر را گرفته، کودک امروز بیش از هر زمان دیگری در محاصره تصویری شدن و نگاههای بیرونی گرفتار آمده است.
اینستاگرام، بهعنوان یکی از پرمخاطبترین شبکههای اجتماعی بصری، پلتفرمی است که نهتنها مخاطب بزرگسال، بلکه کودک را نیز به بازی بصری خود وارد کرده؛ بیآنکه قواعد رشد، هویتیابی و نیازهای روانشناختی او را بشناسد. این پلتفرم، که در ابتدا برای اشتراک لحظات ساده زندگی طراحی شد، حال به بستری برای نمایش تجمل، رقابتهای ناسالم، الگوبرداریهای پرخطر و محرومیت از تجربههای واقعی زندگی کودکانه بدل شده است. اینستاگرام به تدریج در حال تخریب یکی از مهمترین مؤلفههای رشد کودکان یعنی «هوش اجتماعی» و «فرهنگپذیری سالم» است؛ دو مولفهای که زیربنای شکلگیری شهروندانی مسئول، خلاق، همدل و قانونپذیر در آینده محسوب میشود.
اینستاگرام و مفهوم هوش اجتماعی کودکان
هوش اجتماعی به معنای توانایی درک، مدیریت و تعامل مؤثر با دیگران است. کودک، این مهارتها را از طریق تعامل چهرهبهچهره، بازیهای گروهی، تجربه احساسات واقعی و حل تعارضهای اجتماعی بهدست میآورد. اما در بستر اینستاگریزنند.
نتیجهگیری؛ نجات کودکی از چنگال پلتفرمها
هوش اجتماعی و فرهنگی، ستونهای شخصیت فردی و اجتماعی کودکاند. اینستاگرام با تغذیه مداوم ذهن کودک از تصاویر تحریفشده، الگوهای نادرست و ارتباطات سطحی، این ستونها را ترکدار کرده است. کودک امروز، بهجای لمس خاک در بازی، در پی یافتن زاویه نور بهتر برای عکس است؛ بهجای گفتوگو با همسالان، دنبالکنندهی کودک دیگری در آنسوی جهان است. برای نجات کودکی، باید نگاه خود را از تعداد لایکها، فالوورها و پستهای خوشرنگ به دنیای واقعی، گرم، عاطفی و انسانی کودکان بازگردانیم. آموزش رسانهای به والدین، تنظیم مقررات سختگیرانهتر برای پلتفرمها، و ایجاد فضاهای جایگزین برای تعامل سالم کودکان، ضرورتی انکارناپذیر است. کودکی، نه در قاب تصویر، بلکه در آغوش تعاملات انسانی معنا مییابد.
محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان