بازاری که نه مجوز دارد، نه آمار رسمی و نه حتی نامی در طبقهبندیهای اقتصادی، امروز به یکی از بزرگترین کسبوکارهای پنهان ایران تبدیل شده است. در شرایطی که بیش از ۸۰ درصد کاربران اینترنت برای دسترسی به بخش مهمی از خدمات و پلتفرمهای آنلاین به فیلترشکن نیاز دارند، بازاری چندمیلیونی شکل گرفته که از فروش دوباره «دسترسی» درآمد کسب میکند. بازاری که نه حاصل یک نوآوری فناورانه، بلکه محصول مستقیم محدودیتهای اینترنتی است و هرچه دامنه فیلترینگ و اختلال گستردهتر میشود، بزرگتر و سودآورتر میشود.
اگر استارتآپ را پاسخی مقیاسپذیر به یک نیاز گسترده بدانیم، بازار فیلترشکنها بسیاری از ویژگیهای یک کسبوکار بزرگ را دارد؛ از مشتریان پرتعداد و درآمد تکرارشونده گرفته تا رقابت شدید، نوآوری فنی و سازگاری سریع با تغییرات محیطی. با این تفاوت که این بازار برای حل یک مسئله تازه شکل نگرفته، بلکه برای جبران یک اختلال مزمن رشد کرده است.
بر اساس پیمایش ملی انجمن تجارت الکترونیک تهران و ایسپا، ۸۲.۴ درصد کاربران اینترنت در ایران برای استفاده از اینترنت به فیلترشکن نیاز دارند. این رقم نشان میدهد فیلترشکن به یکی از ملزومات دسترسی عادی به اینترنت تبدیل شده است. در همین گزارش، ۹۳.۸ درصد جوانان زیر ۳۰ سال و حتی ۳۰ درصد کودکان و نوجوانان نیز از فیلترشکن استفاده میکنند یا به آن دسترسی دارند؛ آماری که نشان میدهد اقتصاد فیلترشکنها دیگر یک پدیده موقت نیست، بلکه به بخشی از واقعیت ساختاری اینترنت در ایران تبدیل شده است.