اقتصاد۲۴– «مردم ما شایسته بهترینها و سرعتهای بالا هستند». این جملهی «عیسی زارعپور» درهمایش ملی نسل پنجم ارتباطات در ایران است. وزیر دولتی که بیسابقهترین محدودیتهای اینترنتی را برای مردم ایران به ارمغان آورده است. از پلمب و یا توقیف فعالیتهای استارتآپهای داخلی به بهانههای مختلف اگر بگذریم، پلتفرمهای اینستاگرام، واتساپ و گوگلپلی، سه سکوی کاربردی و پرکاربر در ایران بودند که در آستانهی یک ساله شدن دولت «ابراهیم رئیسی» و وزارت «عیسی زارعپور» در وزارتخانه فناوری و ارتباطات صورت گرفت. اختلال فرمایشی در شبکه اینترنت همراه و ثابت در ۶ماهه دوم سال گذشته نیز دست کم در یک دهه اخیر بیسابقه بود؛ و بله! البته که «مردم ما شایسته بهترینها و سرعتهای بالا هستند».
در خلال وعدهها و وعیدهای زارعپور و دیگر همهیأتیهایش در دولت سیزدهم و همزمان با دستاوردسازی رسانهها، بازاریابی مدیران پلتفرمهای بومی و صرف بودجههای هنگفت برای جایگزینی اجباری این پلتفرم با نمونههای جهانی، وضعیت اینترنت ایران، روز به روز به وخامت میرود. گزارشهای متعدد سازمانها و گروههای مختلف فعال در حوزه اینترنت و آزادیهای مجازی، همه حاکی از عقبگرد ایران در این عرصه است.
«فراز» در این گزارش، دادههای مطالعات اخیر را بررسی کرده است.
در حالی که نوآوریها در علم ارتباطات، ابزارهای تازه و دقیقتری را برای محدودسازی آزادی بیان در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی در اختیار سیاستگذاران سراسر جهان قرار داده، اشکال قدیمیتر «سرکوب دیجیتال» همچنان کارآمد و رو به گسترش است. در این میان، ایران با رویدادهایی که سال گذشته از سر گذراند، بیشترین سقوط را در لیست کشورهای جهان تجربه کرده است.
به گزارش سایت «SpeedTest»، وضعیت اینترنت همراه در ایران در بازه زمانی شهریورماه ۱۴۰۱ تا شهریورماه ۱۴۰۲، با ۲۱ پله سقوط به رتبه ۷۵ و اینترنت ثابت با ۶ پله سقوط به رتبه ۱۵۳ در بین کشورهای جهان تنزل داشته است. این آمار نشان میدهد که محدودیتهای فرمایشی از یک سو و بیتوجهی به توسعه زیرساختهای اینترنتی و عقبماندگی از دیگر کشورهای همرده از سوی دیگر، به بدترشدن وضعیت در کشور دامن زدهاست.
مقالهای با عنوان «Freedom on the Net ۲۰۲۳»، آزادیهای اینترنتی را در ۷۰ کشور (شامل حدود ۸۹درصد از کاربران اینترنت در جهان) ارزیابی کردهاست. این مقاله، تحولات مورد نظر را بین اول ماه ژوئن ۲۰۲۲ تا ۳۱ ماه میسال ۲۰۲۳ بررسی کردهاست. بیش از ۸۵ تحلیلگر و مشاور در تدوین و تهیه این گزارش دست داشتهاند که با استفاده شاخصهای مربوط به موانع دسترسی، محدودیت در نشر محتوا و نقض حقوق کاربران، امتیازهایی بین صفر تا ۱۰۰ برای هر یک از کشورهای مورد مطالعه صادر کردهاند.