اقتصاد۲۴- سال ۱۴۰۲ دومین سال ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی در حالی به پایان رسید که دولت همچنان مدعی است سیاست خارجی خود را بر پایه اصل «اولویت همسایگان در دیپلماسی» پیش برده است. با همین شعار، دولت رئیسی ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و آمریکا را که ذیل توافق هستهای برجام تقویت شده بود، با قطع مذاکرات احیای برجام به طور کامل قطع کرده است. سوال اینجاست که آیا دیپلماسی منطقهای ایران موفقیت آمیز بوده است؟ رویداد۲۴ در این گزارش به این سوال پاسخ داده است.
رئیس جمهور در سالی که گذشت در مجموع ۱۵ سفر بین المللی داشت که تنها ۶ سفر آن به کشورهای منطقه از جمله سوریه، عربستان، ازبکستان، تاجیکستان، روسیه و ترکیه بود. همین آمار کافیست تا سیاست خارجی دولت رئیسی با محوریت کشورهای همسایه در یک نگاه زیر سوال برود.
در این گزارش جزییاتی از روابط ایران با کشورهای همسایه را در سالی که گذشت منتشر کرده است. شواهد نشان میدهد ایران تقریبا هیچ دوستی در همسایگی خود ندارد و در سال ۱۴۰۲ تلاشی برای بهبود روابط بر هم خورده با همسایگان صورت نگرفته است.
سال ۱۴۰۱ در حالی به پایان رسیده بود که در پی حمله مسلحانه به سفارت آذربایجان در تهران و کشته شدن یکی از نمایندگان این کشور همسایه در ایران، رابطه دیپلماتیک دو کشور به طور یکجانبه قطع شد. سفیر باکو، تهران را به همراه پیکر حراست سفارت ترک کرد و در سفارت در خیابان پاسداران بسته شد. از آنجایی که ایران دست به اقدام متقابل نزد و سفارت خود را در باکو تخلیه نکرد، انتظار میرفت سال ۱۴۰۲ سال بازگشت آذربایجان به تهران باشد، اما این اتفاق نیافتاد.
دو ماه بعد ازحادثه حمله به سفارت، در اردیبهشت ماه دو کشور اقدام به اخراج متقابل دیپلماتهای طرف مقابل کردند. باکو چهار دیپلمات ایراتی را از جمهوری آذربایجان اخراج کرد و بعد مشخص شد ایران در فروردین ماه چهار دیپلمات وزارت خارجه جمهوری آذربایجان در تهران و تبریز را به عنوان عنصر نامطلوب شناسایی و اخراج کرده است.
الهام علییف رئیس جمهور آذربایجان در همان زمان اعلام کرد مقامات و نهادهای قدرت در ایران باید بدانند که زبان زور و تهدید علیه جمهوری آذربایجان کارساز نیست.
او گفت روابط دو کشور در سطح پایینی است و ادامه، بهبود یا بدتر شدن این روابط منوط به پاسخ ایران به درخواستهای جمهوری آذربایجان است.
جمهوری آذربایجان مدعی است که فرد حمله کننده به سفارت باکو در تهران باید در یک دادگاه صالح به اعدام محکوم شود تا مراحل بازگشایی مجدد سفارت انجام شود.
اولین جلسه دادگاه عامل حمله بعد از گذشت بیش از یک سال در تاریخ ۷ بهمن ۱۴۰۲ برگزار شد و براساس کیفرخواست صادره، عامل حمله به سفارت جمهوری آذربایجان به مباشرت در قتل عمدی یکی از اتباع جمهوری آذربایجان با استفاده از سلاح گرم در داخل سفارت، خرید، حملونگهداری سلاح و مهمات غیرمجاز شامل یک قبضه کلاشینکف و یک قبضه سلاح کمری و اخلال در نظم عمومی متهم است. مجروحکردن ۳ نفر از کارمندان سفارت نیز از دیگر اتهامات متهم پرونده است.
نتیجه دادگاه هنوز اعلام نشده، اما در صورتی که این اتهامها به تایید قاضی برسد، حکم حمله کننده به سفارت آذربایجان میتواند به جای قصاص، حبس ابد اعلام شود. حکمی که میتواند رابطه ایران و آذربایجان را بار دیگر شکراب کند.