اقتصاد۲۴- اسفندماه برای اقتصاد انرژی ایران، و به خصوص دیپلماسی انرژی، ماه خوبی نبود. دولت آمریکا در راستای اعمال فشار حداکثری بر تهران، روز شنبه، ۱۸ اسفندماه، معافیت تحریمی دولت عراق برای خرید برق و گاز از ایران را تمدید نکرد. در نتیجه این اتفاق، ایران بازار انرژی خود را در عراق از دست داد و عمان و قطر، به عنوان قدرتهای نوظهور انرژی در منطقه، جایگزین ایران در عراق شدند. همچنین ترکیه جایگزین گاز ایران در نخجوان شده است و اوضاع بازارهای ایران تعریفی ندارد.
در این شرایط، محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، روز گذشته در نخستین جلسه «ستاد راهبری تجارت انرژی منطقهای»، ادعا کرده است که «ایران باید مرکز تبادلات انرژی منطقه شود و تحقق این هدف برای دولت چهاردهم اهمیت بسیار زیادی دارد.» محمود خاقانی، تحلیلگر ارشد مسائل انرژی و مدیرکل پیشین امور خزر و آسیای میانه وزارت نفت، در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، به دلایل از دست رفتن بازارهای انرژی ایران در منطقه پرداخت که مشروح آن را میخوانید.
جناب خاقانی همانطور که مستحضرید در هفتههای پیشین ایران بازار برق و گاز عراق را از دست داد و عمان و قطر جایگزین ایران شدند؛ ترکیه هم توانست جایگاه ایران را در نخجوان از آنِ خود کند. حذف شدن ایران از بازارهای انرژی منطقه به چه علت رخ میدهد؟
برای پاسخ به این سوال باید به عقب برگردیم. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق، در زمان مرحوم هاشمیرفسنجانی، ایران یک دیپلماسی انرژی برای منطقه و همکاریهای انرژی با کشورهای همسایه و حتی اروپا تعریف کرد.