اقتصاد۲۴ – انتخابات ترکیه کمتر از یک هفته دیگر برگزار میشود و نتیجه این انتخابات با برد یکی از کاندیداهای اصلی آن یعنی «کمال قلیچ داراوغلو» و «رجب طیب اردوغان» مشخص خواهد شد. انتخاباتی که با برآوردهای صورت گرفته، دو مرحلهای شدن آن دور از ذهن نیست. با رحمان قهرمانپور، استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل بین الملل گفت و گویی در این رابطه انجام داده ایم و او در مورد این سوال که برد هر یک از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری ترکیه منجر به اعمال چه سیاستی در قبال ایران خواهد شد، اظهار میدارد: «رجب طیب اردوغان هم تهدیدهای بیشتری برای ایران دارد و هم فرصتهای بیشتر. این فرد هم اهل ریسک و هم اهل معامله است. یعنی اگر تهدیدی را مطرح میکند تهدید قابل توجهی است و هم فرصتی که ایجاد میکند هم فرصت بزرگتری است.» وی تصریح میکند: «اما کمال قلیچ دار اوغلو در سیاست خارجی چندان فرد ریسکپذیری نیست بنابراین هم تهدیدات کمتری دارد و هم فرصتهای محدودتری را در اختیار ایران قرار میدهد. معتقدم با حضور کمال در رأس سیاست خارجی ترکیه همان نکتهای که شما به آن اشاره کردید رخ میدهد یعنی در تعارض میان ایران و غرب به احتمال فراوان ترکیه در کنار اروپا و آمریکا قرار خواهد گرفت. اما همزمان از حضور منطقهای خود در سوریه و عراق و منطقه قفقاز میکاهد». متن این گفتگو بدین شرح است:
**نظرسنجیها از نزدیکی آرای دو گزینه اصلی انتخابات ریاست جمهوری ترکیه، آقایان رجب طیب اردوغان و کمال قلیچ دار اوغلو حکایت دارد. ارزیابی جنابعالی از این موضوع چیست و از دیدگاه شما سیاست خارجی ترکیه در صورت برد هر یک از این کاندیداها به چه سمت و سویی هدایت میشود؟
کمال قلیچ دار اوغلو به عنوان رئیس حزب جمهوری خواه خلق (CHP) در سیاست خارجی عمدتاً گرایشی مفهومی را دنبال میکند که از آن به «سنت آتاترکی» یاد میشود. یعنی همان جمله معروفی که از آتاترک نقل میکنند که گفته بود: «صلح در خانه، صلح در بیرون». مبنای سیاست خارجی اعضای حزب جمهوری خواه خلق این است که ترکیه در مناطق پیرامونی خود به ویژه منطقه خاورمیانه چندان درگیری نداشته باشد و هدف اصلی خود را معطوف به ادغام با اروپا کند. بر همین اساس هم این کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری ترکیه از گسترش روابط با اروپا و لغو ویزا با کشورهای این قاره صحبت کرده است. اما واقعیت این است که همین حزب جمهوری خلق نیز طی بیست سال گذشته در بسیاری از مبانی خود، بازنگری کرده است.
از جمله در مسأله حجاب یا نقش دولت در گرایشهای ناسیونالیستی و غیره. تغییرات اعمال شده در سیاست خارجی و نگرشی که به فعالیتهای این حوزه دارند نیز از همین موضوع ناشی میشود. ما این تغییرات را در پیشنهاداتی که آقای کمال قلیچ دار اوغلو در رابطه با احیای «راه ابریشم» ارائه کرده است، مشاهده کردیم. یعنی میخواهم بگویم درست است که کاندیدای حزب (CHP) برای حفاظت از سنت آتاتورک، تمایل زیادی برای گسترش روابط با غرب دارد، اما در همین مسیر هم، با توجه به واقعیتهای جهان امروز به دنبال گسترش روابط با چین هم است تا ترکیه صرفاً به لحاظ فعالیتهای تجاری و اقتصادی متکی به اروپا نباشد.
البته قلیچ دار اوغلو در این میان به نکتهای اشاره کرد که در سنت آتاتورک، جایگاه چندانی ندارد و به نظر میرسد بیشتر به منظور رقابت با ناسیونالسیتهای این کشور بیان شد که آنهم بحث «جهان ترک زبان» بود. به صورت کلی میخواهم بگویم این کاندیدای حزب CHP نگرشی را نمایندگی میکند که چندان موافق مداخله ترکیه در مناطق پیرامونی و مناقشات منطقهای نیستند و بیشتر به دنبال آن هستند که سیاست خارجی در خدمت رفاه و آسایش داخلی این کشور باشد.
در مقابل این کاندیدای انتخاباتی، رجب طیب اردوغان قرار دارد که طی سالهای گذشته به دنبال گسترش حضور ترکیه در مناطق پیرامونی این کشور بوده است و به نوعی به نظامیگری در سیاست خارجی روی آورده است. این فرد ترکیه را در مناقشات منطقهای پیرامون خود و حتی در شمال آفریقا وارد کرده است و با شعار استقلال طلبی استراتژیک سیاستهای خود را به پیش برده است. سیاست اردوغان تفاوت جدی با سیاست کمال قلیچ دار اوغلو دارد.
بیشتر بخوانید: اردوغان یا قلیچدار اوغلو؛ گزینه بهتر برای ایران کدام است؟