اقتصاد۲۴- آزادسازی پولهای مسدودشده ایران درکره جنوبی، پس از سالها سرگردانی در راهروهای سازمانها و نهادهای بینالمللی، نهایتا در مردادماه به سرانجام رسید. اتفاقی که بحثهای منحصر به خود را در پی داشت و انتقادها از نحوه اطلاعرسانی رسانههای دولتی نیز، در جای خود قابل تامل بود. طبق توافقی که صورت گرفته، پولهای متعلق به ایران به حسابی در بانک قطری واریز شده و بنا به اعلام نیاز ایران برای تامین کالاهای اساسی، مبلغ مورد نیاز برای هر خرید، با مجوز وزارت خزانهداری آمریکا، به ایران اختصاص خواهد یافت.
معاملات تجاری و تراکنشهای مالی بین ایران و عراق نیز در ماههای اخیر با اتفاق مشابهی مواجه بود. وزارتخزانهداری آمریکا، با اعمال سختگیریهایی، بانکهای عراقی را از پرداخت دیونشان به دلار منع کرده و دولت عراق نیز در بازهای ناچار به پرداخت حجم زیادی از دینار به ایران شد.
با این حال به عقیده برخی صاحبنظران، اعطای نقش واسطهگری به قطر برای پرداخت پولهای کرهای به ایران، آنهم در بازهای از تاریخ که این کشور به لطف حمایت ابرقدرتهای شرق و غرب، در حوزههای انرژی و ژئوپولیتیک از ایران سبقت بیسابقهای گرفته، منجر به پررنگتر شدن بازیگری قطر و در نتیجه، بلاموضوع شدن حضور ایران در منطقه خواهد شد. با این حال اما، «کوروش احمدی»، کارشناس سیاست خارجی و دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل در گفتوگویی که با روزنامه اینترنتی فراز داشته، نظری مغایر با این دیدگاه دارد.
مشروح این گفتگو را در ادامه میخوانید.
عدهای معتقدند که قطر میتواند در آینده، از نقش میانجیگریاش درپرداخت پولهای بلوکهشده کره جنوبی به ایران، به عنوان اهرم فشاری در رقابتهای احتمالی در منطقه استفاده کند. این گزاره چقدر به واقعیت نزدیک است؟
این سپرده ایران در یک بانک قطری سپرده شده و این بانک نیز باید قاعدتا تابع ضوابط بانکی باشد. بعید است که اگر پول ایران در بانک یک کشور واسط واریز شده باشد، آن کشور بتواند این موضوع را به یک عامل فشار تبدیل کند. میدانیم که پول خیلی از کشورها، در بانکهای سایر کشورها سپرده گذاره شده است. اما این بانکها اگر دارای اعتبار باشند و برای اعتبار خود ارزش قائل باشند از قوانین و ضوابط و استانداردهای مشخصی تبعیت میکنند. بنابراین، بعید است که دولت قطر بخواهد یا بتواند از پولهای ایران به عنوان یک حربه یا اهرم فشار استفاده کند.
با این حال بحث مهم دیگری وجود دارد. همانطور که مقامات ایران نیز تایید کردهاند، این پولها باید با مجوز وزارت خزانهدرای آمریکا و برای کالاهای غیرتحریمی هزینه شود. برای مثال اگر ایران بخواهد فلان دارو یا بهمان ماده کشاورزی یا کود و سم یا پلاستیک و مانند آنرا خریداری کند، این درخواست ابتدا باید توسط وزارت خزانهداری تایید شده و بانک نیز پیرو این تایید، وجه مربوطه را به حساب فروشنده جنس حواله کند. اینجاست که ممکن است با سختگیریهایی از سوی وزارت خزانهداری آمریکا مواجه شویم. برای مثال، در زمان صدام، که من به خاطر شغلم موضوع از نزدیک دنبال میکردم، آمریکا و انگلیس یا با تاخیر زیاد عمل میکردند یا اساسا اجازه خرید شماری از اقلام معمولی را به بهانه اینکه استفاده دو منظوره (نظامی و غیرنظامی) دارند، نمیدادند. مثلا یادم است یکی از اقدام مداد بود و ادعای آمریکا و انگلیس این بود که مغز مداد از گرافیت است و استفاده دو منظوره دارد! آن دو کشور عضو شورای امنیت سازمان ملل بودند و حق وتو داشتند و برای برداشت از سپردههای حاصل از فروش نفت عراق که در صندوق امانی دبیر کل سازمان ملل سپرده شده بود، نیاز به مجوز شورای امنیت بود. امروز نیز، سختگیریهای وزارت خزانهداری آمریکا بالقوه میتواند این وضعیت را برای ایران تکرار کند. اما اینکه دولت قطر بتواند با نفوذ در بانکهای خود پرداخت پول به ایران را دشوار کند، بعید است.
بیشتر بخوانید: پذیرش خشکسالی افغانستان توسط برخی مسئولان فاقدتخصص؛ ماجرای کانالهای انحرافی آب چیست؟