۱۴۰۳/۰۳/۱۳ ۱۱:۱۰
پرسش:
انگیزه ابوبکر از اعزام سپاه اسامه چه بود؟ آیا این سخن درست است که اگر سپاه اسامه خارج نشده بود، تعداد مؤمنین در مدینه بیشتر میبود و امیرالمؤمنین تنها نمیماند؟
پاسخ:
اُسامه بن زید از صحابه پیامبر صلیالله علیه و آله بود که در سال چهارم بعثت به دنیا آمده بود. (1) پدرش زید بن حارثه، آزادشده رسول خدا صلیالله علیه و آله و از نخستین مسلمانان بود. (2) پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله در سال آخر عمر شریفشان و پس از بازگشت از حجه الوداع، اسامه را بهعنوان فرمانده سپاهی منصوب کرد که میبایست جهت مقابله با سپاه روم، به سرزمین بَلقاء (در اردن فعلی) حرکت کند. به نقل واقدی، بر اساس دستور پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله «هیچکس از مهاجرین اولیه نمانْد، مگر اینکه به این جنگ فراخوانده شد». (3)
باوجود تأکیدات پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله مبنی بر اینکه باید سپاه اسامه بهسرعت حرکت کند، (4) کارشکنی جمع قابلتوجهی از اصحاب و عدم همراهی آنان با سپاه، باعث شد که سپاه تا پایان عمر شریف آن حضرت از مدینه حرکت نکرد. بعد از رحلت پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله و پس از آنکه ابوبکر با همراهی اهل سقیفه حکومت را به دست گرفت، ب. دستیابی به هدف از پیش تعیینشده و به دست گرفتن قدرت بعد از پیامبر
بر اساس شواهد تاریخی، یکی از مهمترین دلائلی که ابوبکر و عمر و برخی صحابهی پیامبر را از پیوستن به سپاه اسامه بازمیداشت، این بود که آنان آگاه بودند که پیامبر بهزودی از دنیا خواهند رفت و اگر بر اساس دستور پیامبر سپاه اسامه حرکت کند، انتقال قدرت از پیامبر به امام علی علیهالسلام روی خواهد داد و این به معنای خنثی شدن نقشههای آنان برای تصاحب قدرت پس از پیامبر بود. پس این افراد تا آنجا که توانستند، در رفتن و همراهی با سپاه اسامه تعلل کردند و وقتی پیامبر از دنیا رفت، توانستند عنان قدرت را به دست بگیرند. در این هنگام بود که فرمان حرکت سپاه اسامه را دادند. (6) ابن ابی الحدید از قاضی نعمان عالم سنی معتزلی مذهب، در توجیه عملکرد ابوبکر و عمر در تخلف از پیوستن به سپاه اسامه به همین مسئله اشاره میکند که تأخیر در اجراى مأموریت سپاه اسامه، به دلیل حضور کسانى که صلاحیت رهبرى آینده را دارند، واجب است؛ زیرا اهمیت رهبرى، بیش از انجام مأموریت سپاه است. (7)