سیزدهم روز آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران بنام روز دانش آموز ثبت شده اسـت. این مناسبت یادآور حادثه اي اسـت کـه در ۱۳ آبان سال ۵۷ اتفاق افتاده اسـت. با شروع سال تحصیلی در مهر ۵۷ ، دانشگاه تهران بتدریج تبدیل بـه مهمترین مرکز تجمع مخالفان رژیم شاه شد. دانشگاه کـه سال ها بعنوان سنگر آزادی در مقابل حکومت شاه مقاومت کرده بود اینک آغوش خود رابه روی مردم گشوده بود.
رژیم باوجود اعلام حکومت نظامی، رژیم قادر بـه نظارت اوضاع نبود. مردم دیگر از ماموران حکومت نظامی کـه در خیابان ها مستقر شده بودند نمی ترسیدند و دولت شریف امامی کـه نام دولت آشتی ملی برخود نهاده بود، ابتکار عمل را از دست داده بود. رژیم شاه بـه سرعت بـه سمت فروپاشی می رفت. از مهر ماه ۵۷ گروه هایي از معلمان بـه فکر برگزاری اعتصاب و تعطیلی مدارس بودند.
درسال تحصیلی 57-58 هشت میلون دانش آموز در 52 هزار مدرسه در سراسر کشور درس می خواندند. 37.5 درصد دانش آموزان دختر و 62.5 درصد دانش اموزان پسر بودند. تعداد کارکنان اموزش و پرورش اعم از دبیر و آموزگار وکادر اداری و خدماتی 350 هزار نفر بود کـه تقریباً نیمی از انها را زنان تشکیل می دادند. 11 درصد کارکنان اموزش وپرورش دارای مدرک تحصیلی لیسانس یا بالاتر بودند.
قبل از انقلاب، فعالان سیاسی با ایدئولوژی هاي متفاوت بر این اعتقاد بودند کـه مدرسه یکی از مناسب ترین مکانها برای تبلیغات سیاسی اسـت، چرا کـه ذهن کودکان بـه زعم آن ها کاغذ سفیدی بود کـه بر آن میتوان نقشی ماندگار کشید. ادبیات کودکان از اواخر دهه 40 تا یکی دوسال بعد از انقلاب ، رنگ و بوی سیاسی بخود گرفت. فعالان سیاسی بعنوان پوشش موجه یا بعنوان کارگر بـه کارخانه می رفتند.
مقدمه: برای انجام کارهای بزرگ باید دلی بزرگ داشت نه قامتی بزرگ، همانطور که بزرگ مردان کوچک ما همچون شهید حسین فهمیده و شهدای 13 آبان 1357 بودند.
مانند حسین فهمیده، شهدای 13 آبان ماه سال 57 هم به ما یاد دادند که در هر سنگری که هستیم باید آماده مقابله با ظلم و ستم باشیم و از حق دفاع کنیم. در این روزها که ما در آرامش و رفاه زندگی می کنیم و آن را مدیون این شهدای بزرگ هستیم وظیفه دیگری به دوش ما است. ما باید در یادگیری علم و دانش، اخلاق و رفتار نیکو و ایمان و تقوا کوشش کنیم تا بتوانیم آینده روشنی برای خودمان و کشور عزیزمان بسازیم. ما آینده سازان این کشور هستیم و همانطور که به گذشتگان خود افتخار می کنیم، باید دانش و اخلاق ما هم به مرحله ای از رشد برسد که آیندگان هم ما را مایه افتخار و الگویی برای خود بدانند.
در ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷ که یکی از روزهای سرنوشت سازی برای مردم ایران به حساب می آمد، عموم مردم از پیر و جوان سعی در ایفای تکلیف خود برای مقابله حق علیه باطل داشتند. در این میان دانش آموزان و دانشجویان نیز با شور و هیجان خاصی در صحنه حاضر بودند و پیروی از فرمان رهبر خود را در پیش گرفته بودند. دانش آموزان برای شرکت در راهپیمایی عظیمی که شکل گرفته بود مدارس را تعطیل کرده و به سمت دانشگاه تهران راهی شدند تا در کنار سایرین صدای اعتراض خود را به نظام شاهنشاهی برسانند.