اقتصاد ۲۴- کمی بیش از سه ماه از عمر دولت ابراهیم رئیسی میگذرد، اما همین مدت هم کافی است تا عیان شود که چه ولع شدیدی در گرفتن پستهای مدیریتی وجود دارد. ظاهرا کسی جز خویشاوندان نزدیک مدیران هم فرد صالحتری نیست. این موضوع البته مورد حمایت جریان نزدیک به دولت است؛ چنانچه عبدالله گنجی در سرمقالهای در روزنامه جوان نوشته بود: «اگر فرزندان مسئولان نظام لیاقت و شایستگی داشتند باید در صندلیهای مدیریتی قرار بگیرند. اکنون دهه ۶۰ نیست که بگوییم فرزندان و منسوبین مسئولان بروند نجاری، مکانیکی … اینکه طبق هیچ قاعدهای نباید فرزندان منصوبین نظام وارد کار حاکمیتی شوند، ظلم مضاعف به بخشی از آیندهداران این کشور است.»
دولت روحانی و احمدی نژاد و دولتهای پیشین نیز از انتصابات فامیلی مبرا نبودند و انتصاب چهرههایی همچون حسین فریدون و اسماعیل نجار، قدسیه نجار و اسماعیل سماوی نمونهای از همین اتفاق در دولت روحانی بود. مهدی خورشیدی آزاد، پروین احمدی نژاد، حمیدرضا افراشته، احمد قدمی و داوود احمدی نژاد هم از نمونههای انتصابات فامیلی در دولت احمدی نژاد بود. البته هم در دولت هاشمی رفسنجانی و هم در دولت خاتمی، برادر به عنوان رئیس دفتر رئیس جمهور منصوب شده بود تا مشخص شود تفاوتی در روسای جمهور ایران وجود ندارد. نکته متفاوت، اما آنجاست که دولت رئیسی مدعی است در این زمینه بهترین کارنامه را دارد و انتصابات فامیلی انجام نشده است. روزنامه کیهان که در دفاع از انتصابات فامیلی برآمده، کسانی که منتقد اینگونه انتصابات هستند را «رسانههای اشرافی» خوانده و نوشته «رسانههای زنجیرهای وابسته به ائتلاف اشرافی حاکم بر دولت سابق، بازی تکرار پرحجم یک دروغ و جنجال گسترده برای واقعیت جا زدن آن را در پیش گرفتهاند.»
خود ابراهیم رئیسی ۱۶ آذر که به مناسبت روز دانشجو در دانشگاه شریف حضور پیدا کرده بود، در اینباره گفته «دولتای قبل تماما بستگان خود را میآوردند، اما بگردید در این سه دهه حتی یک دولت مثل دولت ما نبوده که اعضای هیات دولت آن عضو هیات علمی دانشگاهها باشند. این دولت، دولت انتصابات فامیلی نیست و انتصابات بر اساس شایستهسالاری بوده است.» او گفته «متاسفانه بعضیها نادانسته با راهبرد دشمن همراهی میکنند. مسئولین ضمن اینکه مراقب هستند وارد حاشیههای کاذب نشوند باید به افکار عمومی اهمیت قائل شوند و به شبهات، پاسخ مستند و مستدل بدهند.»
این سخنان در حالی است که حتی نمایندگان مجلس نسبت به انتصابات فامیلی به دولت تذکر دادهاند. در آبانماه امسال تذکر ۳۵ نماینده به رئیس جمهور درباره ضرورت جلوگیری از انتصابات فامیلی و انتقاد از بیتوجهی به شایستهسالاری در دستگاههای دولتی در صحن مجلس قرائت شد. حتی ایزدخواه نماینده اصولگرای تهران در انتقادی شدید به رئیس جمهور اعلام کرد: «این استدلال که گاهی شنیده میشود که مدیری را از اقوام و خویشان منصوب میکنند و میگویند به دلیل اعتماد است، از اساس غلط است. اینجا دو سوال مطرح میشود اولا مگر شما چند قوم و خویش قابل اطمینان دارید که بتوانید همه جای نظام را پر کنید و دوم اینکه از کجا معلوم قوم و خویش شما مطمئن است و نزدیکان یک مدیر دیگر مطمئن نیستند؟ اینجا بحث قوم و خویشی یک مبنای بسیار غلطی است و اگر هم کسی در گذشته این مبنا را گذاشته غلط بوده و نباید ادامه پیدا کند. انتظار ما این است که شخص آقای رئیسجمهور با این نوع تفکر و استدلال مقابله مستقیم و واضح داشته باشند. دلیل نمیشود ما اقوام و خویشان را بیاوریم و بگوییم به دلیل اعتمادی است که به آنها داریم. این غلط است و قحطالرجال نیست، کشور باید براساس قانون اداره شود نه رابطه شخصی.»
احمدی بیغش نماینده نزدیک به طیف احمدی نژاد نیز از زاویه دیگری انتصابات فامیلی را نقد کرده و گفته در دولت رئیسی «پدیده مقدادیسم» حرف اول را میزند. اشاره احمدی بیغش به نقش مقداد نیلی در انتصابات دولت رئیسی بود.
موسویفرد نماینده، ولی فقیه در خوزستان نیز از منتقدان بود و گفته بود: «ما به شما رای ندادیم که فلان مسئول، داماد و فرزندت را سر کار بیاوری و بهرهمند شوند؛ مسئول باید مثل مردم و بین آنها زندگی کند؛ اگر ما بخواهیم عدالت اجرا شود لازمهی آن مطالبهگری مردم است.»
با تمام نقدهای موجود، اما دولت چنین موضوعی را قبول ندارد؛ این در حالی است که در بسیاری موارد فقط درباره انتصابات رسانهای شده صحبت شده و تعداد پرشماری حتی در رسانهها مطرح نشده است؛ از جمله اینکه تنها در یک فقره کارکنان معترض در جهاد کشاورزی گفته بودند «از ۱۳ انتصاب که سید جواد ساداتی نژاد وزیر جدید، ۱۲ مورد آن از افراد خارج این وزارتخانه بوده که سه مورد از آنها فامیلی است.»