اقتصاد۲۴– میرا قربانی فر – چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری در شرایطی برگزار میشود که در یک شرایط طبیعی باید در سال ۱۴۰۴ برگزار میشد، اما سقوط بالگرد حامل سید ابراهیم رئیسی، رئیس وقت دولت سیزدهم و هیات همراه وی که شامل وزیر امور خارجه ایران نیز بوده، منجر به برگزاری انتخابات زودهنگام در کشور شده است؛ اما آیا انتخاباتی که قرار است با این درجه از فوریت برگزار شود باز هم با تنوع کاندیدا مواجه خواهد شد و آیا مسیر این انتخابات میتواند از یک دستی در حاکمیت بکاهد؟
در همین راستا «مهدی مطهرنیا» استاد دانشگاه و آینده پژوه سیاسی به سوالات اقتصاد ۲۴ در این رابطه پاسخ میدهد.
**چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری در حالی یک سال زودتر از موعد در ایران برگزار میشود که تاکنون دستکم از نظر تعداد کاندیدا در هر دو جناح با وفور کاندیدا مواجه هستیم و البته باید دید نظر شورای نگهبان در نهایت چه خواهد بود. اما سوال این است با این تعداد کاندیدا آیا باید منتظر انتخاباتی چند وجهی باشیم یا همچنان احتمالا در دوران تبلیغات به فضای دو قطبی خواهیم رسید؟
– انتخابات در ایران همواره یک انتخابات دو قطبی بوده است، چرا که اساسا در ایران دو جبهه برساخته در درون نظام جمهوری اسلامی با یکدیگر رقابت کرده اند و یا در درون هر جبهه ما شاهد شکافهای ناشی از موقعیت سیاسی در ایرانی هستیم که رویکردهای کلان محورانه در آن تاروپود صحنه سیاست را تشکیل میدهد و به بیان دیگر هر گروه یا جبهه فعال در سیاست و افرادی که در این جبهه فعال هستند در پی آن هستند که با نفی دیگری خود را اثبات کنند.
به عبارت دیگر بیش از آنکه بر مبنای آنچه که ما آن را تعریفی از سیاست، برنامهها و راهکارها در جهت جلب مردم و طبقات اجتماعی گوناگون برای پایگاههای سیاسی جناحی و حزبی میدانیم تا در انتخابات بتوانند از آن بهره برند، شاهد نوعی رودرویی و بهره برداری از این رودرویی برای جلب آرای مردم در انتخابات هستیم؛ لذا این بافت حاکم بر صحنه سیاست در ایران، همواره زمینه ساز ایجاد دو قطبی شدن رقابتهای انتخاباتی بوده و این معنا تجربه زیسته شده ما در چند دهه اخیر محسوب میشود.
کما اینکه در یکی از این انتخابات رهبری نظام جمهوری اسلامی، آشکارا از گریز در قطبی کردن انتخابات سخن گفتند و از ریاست جمهوری یکی از چهرههای سرشناس و رئیس جمهور اسبق در ایران جلوگیری شد، و این خاطره ذهنی وجود دارد که ممانعت از کاندیداتوری وی در آن انتخابات برای گریز از قطبی شدن انتخابات صورت پذیرفت، در حالی که با شروع مرحله تبلیغات در همان انتخابات، این انتخابات بیشتر از انتخاباتهای دیگر دو قطبی شد.
لذا تجربه زیسته شده در انتخاباتها در ایران نشان میدهد که اصولا انتخابات در ایران میل به دو قطبی شدن دارد و حتی اگر یک جبهه به تنهایی در انتخابات شرکت کند و با توجه به عدم احراز صلاحیتهای یک جبهه دیگر مانند جبهه اصلاحات، تنها اصولگرایان در انتخابات حاضر شوند باز نیز دو قطبی در میان آنان رایج است.