شنبه ۲۸ شهريور ۱۴۰۵ – ۲۲:۰۴
در ادامه دیپلماسی فعال با تکیه بر میدان و مردم داری مردم، و همزمان با تحرکات آمریکا برای دیکته کردن امنیت بیرونی به منطقه، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مجمع گفتوگوی جهانی 2026 در اندونزی، با انتقاد از عادی شدن جنگ، مداخله و اعمال فشار در روابط بینالملل، بر ضرورت بازگرداندن توسعه، کرامت انسانی و عدالت به مرکز توجه تأکید کرد و گفت امنیت پایدار خاورمیانه باید از مسیر گفتوگو، همکاری و احترام متقابل کشورهای منطقه دنبال شود.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان به صورت برخط در کنفرانس «فراخوانی برای یک چرخش جهانی: بازگرداندن توسعه به مرکز توجه، احیای کرامت انسانی و بازسازی عدالت در جهانی پرآشوب» در مجمع گفتگوی جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی انجمن سیاست خارجی اندونزی سخنرانی کرد.
عراقچی با بیان اینکه جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد، گفت جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شدهاند. وی این پرسش را مطرح کرد که چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض حقوق بینالملل تا این اندازه ناتوان شده است.دنیایی که در آن زندگی میکنیم، بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد؛ چرا که در آن جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور، به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شدهاند. حال پرسش اساسی این است: چگونه به این نقطه رسیدهایم؟ چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده بود، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض آشکار حقوق بینالملل تا این اندازه ناتوان شده است؟پاسخ را باید در یک واقعیت تلخ جستوجو کرد: دههها مداخله خارجی، فشار نظامی و جنگهای بیپایان در خاورمیانه، یک حقیقت انکارناپذیر را به اثبات رسانده است: مداخله نظامی امنیت ایجاد نمیکند و اعمال فشار و اجبار نیز به صلح منجر نمیشود. در عوض، جنگ بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی روابط بینالملل عادی شده و به تداوم الگویی از تقابل و منازعه دائمی انجامیده است.
تراژدی غزه و جنایات مستمر ارتکابی از سوی رژیم اسرائیل، از روشنترین و هولناکترین جلوههای این الگوی شکستخورده است. آنچه در غزه میگذرد، صرفاً یک تراژدی انسانی نیست؛ آزمونی برای وجدان و مسئولیت جمعی جامعه بینالمللی است. کشتار غیرنظامیان، آوارگی اجباری، مجازات جمعی و تخریب زیرساختهای حیاتی، زمانی که بدون پاسخگویی مؤثر باقی ماند، به لبنان هم گسترش یافت.اکنون الگویی خطرناک شکل گرفته است؛ الگویی که در آن زور نظامی دیگر بهعنوان آخرین راهحل مورد استفاده قرار نمیگیرد، بلکه به سازوکاری دائمی برای بازطراحی چشمانداز سیاسی و امنیتی منطقه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تجاوز عادی میشود، تشدید تنش نهادینه میشود و ویرانی، از یک پیامد جنگ به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل میگردد.
این روند در مرزهای غزه و لبنان متوقف نشد.تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه ایران نیز در همین چارچوب قابل فهم است؛ جنگی که غیرقانونی، ناعادلانه و تجاوزکارانه و بدون هیچ تحرک قبلی بود. این جنگ بخشی از الگوی گستردهتر از تجاوزهای بدون مجازات، از جمله کارزار ترورهای هدفمند مسئولان ایرانی، تهدید علیه مقامات و شخصیتهای سیاسی، نقض حاکمیت کشورها و بیکیفرمانی اقدامات تجاوزکارانه است. اگر با واکنش مؤثر جامعه بینالمللی مواجه نشوند، بهتدریج مرزهای ممنوعه حقوق بینالملل را از میان خواهند برد.
چنین سیاستهایی نتایجی جز فاجعه کشتار ۱۶۸ دانشآموز بیگناه در میناب نخواهد داشت. اما راهحل، کنار گذاشتن چندجانبهگرایی نیست. برعکس، جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به چندجانبهگرایی واقعی، مؤثر و عادلانه نیاز دارد. در خاورمیانه، امنیت پایدار نمیتواند از بیرون منطقه دیکته شود. امنیت منطقه باید متعلق به خود منطقه باشد. کشورهای منطقه باید بتوانند درباره امنیت، ثبات، توسعه و آینده مشترک خود گفتوگو کنند و راهحلهای خود را بدون مداخله قدرتهای خارجی بیابند.
لازم به ذکر است که در ادامه گفت و گوی منطقهای، وزیر امور خارجه پاکستان در گفتوگو با همتای ایرانی خود بر اهمیت تامین انرژی بدون وقفه تاکید کرد. در این میان در ژست ظاهری و در حالی که فرانسه حامی جنایات آمریکاست، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه با تاکید بر این که پاریس جنگ آمریکا با ایران را نمیخواسته، مدعی شد که این کشور همواره بهدنبال راهحل و کمک به پیشبرد مذاکرات بوده است. در این میان میخائیل اولیانوف نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین گفت: بهدلیل عدممحکومیت قاطع آژانس، حملات به تأسیسات هستهای به امری عادی تبدیل شده است.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان به صورت برخط در کنفرانس «فراخوانی برای یک چرخش جهانی: بازگرداندن توسعه به مرکز توجه، احیای کرامت انسانی و بازسازی عدالت در جهانی پرآشوب» در مجمع گفتگوی جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی انجمن سیاست خارجی اندونزی سخنرانی کرد.
عراقچی با بیان اینکه جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد، گفت جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شدهاند. وی این پرسش را مطرح کرد که چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض حقوق بینالملل تا این اندازه ناتوان شده است.دنیایی که در آن زندگی میکنیم، بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد؛ چرا که در آن جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور، به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شدهاند. حال پرسش اساسی این است: چگونه به این نقطه رسیدهایم؟ چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده بود، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض آشکار حقوق بینالملل تا این اندازه ناتوان شده است؟پاسخ را باید در یک واقعیت تلخ جستوجو کرد: دههها مداخله خارجی، فشار نظامی و جنگهای بیپایان در خاورمیانه، یک حقیقت انکارناپذیر را به اثبات رسانده است: مداخله نظامی امنیت ایجاد نمیکند و اعمال فشار و اجبار نیز به صلح منجر نمیشود. در عوض، جنگ بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی روابط بینالملل عادی شده و به تداوم الگویی از تقابل و منازعه دائمی انجامیده است.
تراژدی غزه و جنایات مستمر ارتکابی از سوی رژیم اسرائیل، از روشنترین و هولناکترین جلوههای این الگوی شکستخورده است. آنچه در غزه میگذرد، صرفاً یک تراژدی انسانی نیست؛ آزمونی برای وجدان و مسئولیت جمعی جامعه بینالمللی است. کشتار غیرنظامیان، آوارگی اجباری، مجازات جمعی و تخریب زیرساختهای حیاتی، زمانی که بدون پاسخگویی مؤثر باقی ماند، به لبنان هم گسترش یافت.اکنون الگویی خطرناک شکل گرفته است؛ الگویی که در آن زور نظامی دیگر بهعنوان آخرین راهحل مورد استفاده قرار نمیگیرد، بلکه به سازوکاری دائمی برای بازطراحی چشمانداز سیاسی و امنیتی منطقه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تجاوز عادی میشود، تشدید تنش نهادینه میشود و ویرانی، از یک پیامد جنگ به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل میگردد.
این روند در مرزهای غزه و لبنان متوقف نشد.تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه ایران نیز در همین چارچوب قابل فهم است؛ جنگی که غیرقانونی، ناعادلانه و تجاوزکارانه و بدون هیچ تحرک قبلی بود. این جنگ بخشی از الگوی گستردهتر از تجاوزهای بدون مجازات، از جمله کارزار ترورهای هدفمند مسئولان ایرانی، تهدید علیه مقامات و شخصیتهای سیاسی، نقض حاکمیت کشورها و بیکیفرمانی اقدامات تجاوزکارانه است. اگر با واکنش مؤثر جامعه بینالمللی مواجه نشوند، بهتدریج مرزهای ممنوعه حقوق بینالملل را از میان خواهند برد.
چنین سیاستهایی نتایجی جز فاجعه کشتار ۱۶۸ دانشآموز بیگناه در میناب نخواهد داشت. اما راهحل، کنار گذاشتن چندجانبهگرایی نیست. برعکس، جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به چندجانبهگرایی واقعی، مؤثر و عادلانه نیاز دارد. در خاورمیانه، امنیت پایدار نمیتواند از بیرون منطقه دیکته شود. امنیت منطقه باید متعلق به خود منطقه باشد. کشورهای منطقه باید بتوانند درباره امنیت، ثبات، توسعه و آینده مشترک خود گفتوگو کنند و راهحلهای خود را بدون مداخله قدرتهای خارجی بیابند.
لازم به ذکر است که در ادامه گفت و گوی منطقهای، وزیر امور خارجه پاکستان در گفتوگو با همتای ایرانی خود بر اهمیت تامین انرژی بدون وقفه تاکید کرد. در این میان در ژست ظاهری و در حالی که فرانسه حامی جنایات آمریکاست، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه با تاکید بر این که پاریس جنگ آمریکا با ایران را نمیخواسته، مدعی شد که این کشور همواره بهدنبال راهحل و کمک به پیشبرد مذاکرات بوده است. در این میان میخائیل اولیانوف نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین گفت: بهدلیل عدممحکومیت قاطع آژانس، حملات به تأسیسات هستهای به امری عادی تبدیل شده است.
مهدی یوسفی