به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، امام علی(علیه السلام) در نخستین بخش از خطبه ۹۳ «نهج البلاغه» – بعد از حمد و ثنای الهی – مردم را مخاطب ساخته می فرماید: (ای مردم! من چشم فتنه را کور کردم و کسی جز من بر این کار جرأت نداشت، بعد از آنکه ظلمتِ فتنه ها، در همه جا گسترده شد و به آخرین درجه شدّت رسید!)؛ «أَمَّا بَعْدَ حَمْدِ اللهِ، وَ الثَّنَاءِ عَلَیْهِ، أَیُّهَا النَّاسُ! فَإِنِّی فَقَأْتُ(۱) عَیْنَ الْفِتْنَةِ، وَ لَمْ یَکُنْ لِیَجْتَرِئَ عَلَیْهَا أَحَدٌ غَیْرِی بَعْدَ أَنْ مَاجَ غَیْهَبُهَا(۲) وَ اشْتَدَّ کَلَبُهَا(۳)».
بنابر روایت ابنا، در این که منظور از «فتنه» در این عبارت کدام «فتنه» است؟ چهار تفسیر وجود دارد:
۱. جمعی از شارحان «نهج البلاغه» آن را اشاره به فتنه «جنگ جمل» دانسته اند؛ چرا که افراد ساده لوح و حتّی آنها که در درجه متوسّطی از علم و ایمان بودند، در آن حیران شده بودند که آیا می شود با گروهی که ظاهراً مسلمانند – و به اصطلاح – اهل قبله اند، جنگید!؟ گروهی که بعضی از صحابه معروف و مشهور مان وهب) به معنای ظلمت و سیاهی شدید است که در مورد شب های کاملا ظلمانی و گاه در مورد حیواناتی کاملا سیاه به کار می رود. ریشه این لغت به معنای غفلت و نسیان آمده است، که تناسب زیادی با تاریکی دارد.
(۳). «کَلب» (بروزن طلب) از مادّه «کلب» (بر وزن قلب) در اصل به معنای زدن اسب با مهمیز است (شیء نوک تیزی که در کنار چکمه قرار داشته و سوارکاران، برای دواندن اسب ها از آن استفاده می کردند و آن را به شکم اسب می زدند). به همین تناسب، در مورد حوادث سخت و جنگ های طاقت فرسا و بیماریِ هاریِ سگ، و حمله ور شدن حیوانات درنده، به کار رفته است.
(۴). گردآوری از کتاب: پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)، مکارم شیرازی، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعی از فضلاء، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۸۶ شمسی، چاپ: اول، ج ۴، ص ۲۱۸.
منبع: پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی