
اقتصاد۲۴– از همان آغاز حمله حماس به اسرائیل، نارندرا مودی، نخستوزیر هند، بیانیهای صریح صادر کرد و همبستگی خود را با اسرائیل، آن هم در شرایطی که هند همواره موضع بیطرفانه خود در درگیریهای بینالمللی از جمله جنگ اوکراین و روسیه اتخاذ کرده بود، اعلام کرد.
وزیر امور خارجه هند نیز همین موضعگیری را بلافاصله بازتوییت کرد. اما برای فهم سیاست هند در برابر اسرائیل، مرور اظهارنظر یکی دیگر از وزیران دولت از حزب حاکم مودی که با نام بهاراتیا جاناتا (BJP) شناخته میشود، در یک توئیت، نهتنها خبر از اتحاد با اسرائیل دارد؛ بلکه از زنگ خطری جدی درباره فاصله هند از اهداف راهبُردی ایران حکایت دارد. این وزیر کابینه هند هشدار داده بود که هند «ممکن است با وضعیتی مواجه شود که اسرائیل امروز با آن مواجه است، اگر ما در برابر رادیکالیسم باانگیزه سیاسی ایستادگی نکنیم.» هشداری غیرمستقیم به اقلیت مسلمان هند که قرابت فکری آنها با حماس مقایسه شده بود.
از زمان ایجاد اسرائیل در سال ۱۹۴۸، روابط هند با این کشور و همچنین فلسطین تغییرات متعددی را از به رسمیت نشناختن کشور یهودی تا برقراری روابط دیپلماتیک نزدیک و تبدیلشدن به یک شریک تجاری کلیدی طی کرده است.
در سال ۱۹۴۸، یک سال پس از استقلال هند، دولت اسرائیل تشکیل شد. زمانی که سازمان ملل متحد خواستار تقسیم قلمرو فلسطین به کشورهای یهودی و عربی شد. در دوران پس از استقلال، جواهر لعل نهرو، نخستوزیر سابق و مهاتما گاندی بهشدت با ایجاد دولتی یهودی مخالفت کردند و از آرمان فلسطین حمایت میکردند.
ازاینرو، در سال ۱۹۴۷، هند علیه طرح سازمان ملل متحد برای تقسیم فلسطین رای داد. بااینحال، هند رسماً حاکمیت اسرائیل را در سال ۱۹۵۰ پس از ترکیه و ایران به رسمیت شناخت.
اما اسرائیل در سال ۱۹۵۳ اجازه افتتاح کنسولگری در بمبئی را نیافت و حضور دیپلماتیک رسمی در دهلینو در آن زمان برای اسرائیل مجاز نبود. این روابط تا حد زیادی غیررسمی باقی ماند تا هند حمایت خود را از فلسطین حفظ کند. کنسولگری بمبئی تنها دروازه تماس بین دو کشور بود و یهودیان هندی را به اسرائیل اعزام میکرد.
حمایت هند از فلسطینیها تا آنجا ارتقا یافت که در سال ۱۹۷۵، هند رسماً سازمان آزادیبخش فلسطین را بهعنوان تنها نماینده مشروع مردم فلسطین به رسمیت شناخت و حتی دفتری در دهلینو برای آنها افتتاح کرد. هند روابط دیپلماتیک کامل با سازمان آزادیبخش فلسطین را پس از بازگشت ایندیرا گاندی به قدرت با افتتاح سفارت فلسطین در سال ۱۹۸۰ برقرار کرد. ازاینرو یاسر عرفات در نشست عدم تعهد که در آوریل ۱۹۸۴ در دهلینو برگزار شد، شرکت کرد و بهشدت از فلسطین حمایت کرد.
پس از ترور ایندیرا گاندی در سال ۱۹۸۴، عرفات از این واقعه ابراز تأسف کرد و برای او پیام صادر کرد. پسر او راجیو گاندی همان سیاست را در قبال فلسطین حتی از طریق اولین انتفاضه در غزه در سال ۱۹۸۴ ادامه داد. هند همچنین اعلام استقلال شورای ملی فلسطین را در سال ۱۹۸۷ به رسمیت شناخت.
از سوی دیگر، روابط بین هند و اسرائیل پس از کمک تسلیحاتی اسرائیل به هند در جریان جنگ پاکستان در سال ۱۹۷۱ که بهعنوان جنگ آزادیبخش بنگلادش نیز شناخته میشد، بهتر شد. این در حالی بود که اسرائیل چند سال بعد برای نزدیکشدن به هند، در جنگ ۱۹۹۹ به هند کمک کرد. اگرچه جمعیت بزرگ مسلمان هند و ترس از به خطر انداختن روابط هند با کشورهای عربی مانع از برقراری روابط تمامعیار با اسرائیل میشد، اما نهرو نقش فعالی در حمایت از فلسطین ایفا کرد. جنگ هند و اسرائیل نقطه عطفی بود که بهمرور هند را از ایران جدا کرد. هند تقریباً دریافته بود در بزنگاههای بحران، ایران از کشوری مسلمان در برابر هند حمایت خواهد کرد یا دستکم موضع انفعال خواهد داشت.
