گروه اندیشه: حسین خسرونژاد،پژوهشگر دکترای شهرسازی با نگارش مطلبی تحت عنوان «الزامات شهر موفق پساجنگ»، در روزنامه شرق، شهرهای درگیر جنگ را نه صرفا یک کالبد، بلکه یک سیستم زنده و آسیب پذیر ذکر کرد. این یادداشت را در ادامه می خوانید:
****
در شهرهایی که درگیر جنگ هستند -مانند سناریوهای تجربهشده در حلب، سارایوو و بیروت- نقش شهرساز از یک «طراح فضا» به یک «مدیر بقا، تابآوری و انسجام اجتماعی» تغییر مییابد. در چنین شرایطی، شهر نه صرفا یک کالبد، بلکه یک سیستم زنده و آسیبپذیر است که نیازمند مداخلهای چندلایه و زمانمند است. نخستین وظیفه، تضمین تداوم حیات شهری است. این امر از طریق حفظ عملکرد حداقلی زیرساختهای حیاتی -آب، برق، دسترسی اضطراری و خدمات درمانی- ممکن میشود.
شهرساز باید با رویکردی عملگرایانه، شبکهای از فضاهای امن، مسیرهای امدادی و مراکز خدماتی غیرمتمرکز طراحی کند تا در صورت اختلال گسترده، شهر دچار فروپاشی کامل نشود. در گام بعد، مفهوم «تابآوری شهری» به محور اصلی تصمle=”text-align:justify”>همچنین مشارکت واقعی شهروندان در فرایند تصمیمگیری، از یک انتخاب به یک ضرورت تبدیل شده است. شهرساز در اینجا نقش «تسهیلگر» را ایفا میکند؛ کسی که میان دولت، جامعه محلی و نهادهای مختلف پل میزند و فرایند بازسازی را به یک پروژه جمعی تبدیل میکند. در نهایت، شهرهای درگیر جنگ باید نه صرفا به وضعیت پیشین بازگردند، بلکه به سمت مدلی «بهتر از قبل» حرکت کنند.
این امر مستلزم بازاندیشی در ساختار فضایی، کاهش تمرکز، افزایش انعطافپذیری و تقویت ظرفیتهای محلی است. شهر موفق پساجنگ، شهری است که از دل بحران، توانمندتر، عادلانهتر و انسانیتر بیرون میآید. شهرسازی در شرایط جنگ، تمرینی در اخلاق، مدیریت بحران و آیندهنگری است. اگرچه بازسازی فیزیکی ضروری است، اما آنچه پایداری واقعی شهر را تضمین میکند، بازسازی روابط انسانی، اعتماد اجتماعی و ساختارهای عادلانه است. بدون این ابعاد، هیچ شهری حتی با پیشرفتهترین زیرساختها نمیتواند به طور پایدار احیا شود.
۲۱۶۲۱۶