اقتصاد۲۴- «مکانیسم ماشه» فعال شد! بار دیگر این ادبیات به صدر اخبار و تحلیلهای سیاسی و اقتصادی بازگشته است. بسیاری از رسانهها، چه داخلی و چه خارجی، در تلاشاند تا با برجستهسازی این عبارت حقوقی، نوعی فضای تهدید و اضطراب در جامعه ایران ایجاد کنند. در ظاهر، مکانیسم ماشه سازوکاری حقوقی برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی است؛ اما در باطن، این موضوع بیش از آنکه بار اقتصادی تازهای بر دوش کشور بگذارد، به یک ابزار فشار روانی علیه مردم و التهاب جامعه بدل شده است. باید اذعان کرد که اقتصاد ایران در سالهای گذشته عملاً تجربه تحریمهای گسترده و همهجانبه را پشت سر گذاشته است.
بهجز برخی حوزههای خاص، آنچه تحت عنوان «بازگشت تحریمها» معرفی میشود، در واقع تداوم همان وضعیتی است که اکنون نیز جریان دارد. اما آنچه این روزها بیش از هر چیز جامعه را درگیر میکند، انتظار برای وقوع یک رویداد مبهم است؛ انتظاری که همچون ابر تیرهای بر آسمان روانی مردم سایه انداخته است. در ادبیات اقتصادی، پدیدهای به نام «انتظارات» نقشی تعیینکننده دارد.
بازار سرمایهگذاری، کسبوکارهای خرد و کلان، و حتی تصمیمهای خانوارها در زمینه خرید و فروش یا پسانداز، بهشدت از فضای ذهنی و روانی جامعه اثر میپذیرد. وقتی رسانهها روزانه خبر از «بازگشت تحریمها» و «انزوای بینالمللی» میدهند، حتی پیش از آنکه اتفاقی رخ دهد، چرخه اقتصاد در حالت تعلیق فرو میرود. سرمایهگذار صبر میکند، تولیدکننده ریسک نمیکند، و جوانی که به آینده امیدوار است، به فکر مهاجرت میافتد.