اقتصاد۲۴ – هر روز خبر تازهای درباره گرانی کالاها به گوش میرسد، تورم سر به فلک زده است. از سوی دیگر هم طبق آمار، جمعیت بیکاران کشور رو به افزایش است و همین سختی وضعیت اقتصادی را دو چندان کرده است.
مرکز آمار، نرخ تورم سالانه آبان ماه ١٣٩٩ برای خانوارهای کشور به ٢٩,٠ درصد رسیده که نسبت به همین اطلاعات در ماه قبل، ١.٨ واحد درصد افزایش نشان میدهد. نرخ تورم نقطهای در آبان ماه ١٣٩٩ به عدد ٤٦,٤ درصد رسیده است؛ یعنی خانوارهای کشور به طور میانگین ٤٦.٤ درصد بیشتر از آبان ١٣٩٨ برای خرید یک «مجموعه کالاها و خدمات یکسان» هزینه کردهاند.
همچنین مرکز پژوهشهای مجلس نرخ بیکاری واقعی بهار امسال را تحت تاثیر شیوع کرونا برابر با ۲۴ درصد و ۲.۵ برابر نرخ بیکاری اعلامی مرکز آمار ایران دانسته است.
تداوم گرانیها و افزایش بیکاری، این پرسشها را پیش میکشد تورم و بیکاری تا کجا ادامه خواهد داشت؟ آیا قرار نیست دولت کاری بکند و اصلا توپ این گرانیها در زمین کیست؟
احسان سلطانی اقتصاددان در این باره گفت: وضعیتی که ما داریم به هم پیچیده شده است. اگر ما بخواهیم آنطور که مرکز پژوهشهای مجلس گفته است نرخ بیکاری را حساب بکنیم یعنی افرادی که بیکار شدند از جمعیت فعال حذف نکنیم مثل مرکز آمار، نرخ بیکاری به ۲۴ درصد میرسد. مرکز پژوهشها درست میگوید وحتی نرخ بیکاری بیش از این است. مرکز آمار خیلی راحت هر کسی که شغل پیدا نکند را جزء جمعیت غیرفعال حساب میکند و اینها را بهعنوان بیکار معرفی نمیکند. از طرفی هم کافی است یک نفر یک ساعت مجانی کار کند تا شاغل حساب شود. یعنی هر آنچه توانسته است به صورت اضافه کرده، ولی از مخرج کم کرده است. اگر ما طبق میانگین استاندارد جهانی بخواهیم محاسبه کنیم نرخ بیکاری ما ۴۰ درصد است. بیکاری در ایران بسیار بالاست، ولی این بیکاری نشان داده نمیشود.
وی ادامه داد: مسئله دوم این است که مرکز آمار گفته است تورم نقطه به نقطه به ۴۶.۴ درصد رسیده است، ولی نظر ما این است که این حداقل ۷۰ تا ۸۰ درصد است. برای اینکه کالاها در یک سال گذشته بیش از صد در صد گرانتر شدند. درصد تورم سالانه ما هم بالاتر از ۵۰ درصد است. اگر این ۵۰ درصد را به ۲۴ درصد نرخ بیکاری اضافه کنیم به نرخ فلاکت بالای ۷۰ درصد میرسیم که بسیار بالاست یعنی جامعه ما به فلاکت افتاده است.
او اضافه کرد: یکی از دلایل این وضعیت این است که تحریمها تاثیر گذاشته است و کرونا هم باعث شده است تا حداقل بیش از یک میلیون نفر بیکار شوند. اما مسئله اصلی که این رکود را تشدید کرده، میکند و خواهد کرد این است که قیمت دلار در ظرف یک سال گذشته بیش از ۲.۲ برابر شده است و به تبع آن قیمت همه مواد اولیه داخلی و خارجی بالا رفته است. این افزایش قیمتها در شرایطی که دستمزدها و درآمدها فرق چندانی نکرده است مشکل ساز شده است. میانگین دستمزدها نسبت به سال پیش ۲۰ تا ۳۰ درصد بالا رفته است، اما در بخشهای، چون بخش غیررسمی دستمزدها اینقدر بالا نرفته است. از طرف دیگر یک میلیون نفری که بیکار شدند دستمزد ندارند یعنی درآمد کل مردم کشورغیر از درصد کوچکی که درآمد بسیار بالایی دارند بشدت پایین آمده است، درآمد حقیقی پایین و درآمد اسمی فرقی نکرده است، ولی در نظر بگیر کالاها چند برابر شده است یعنی قدرت خرید مردم کم شده است. این چه اتفاقی ایجاد میکند؟ خرید و مصرف کم میشود وقتی مصرف کم شود تولید کم میشود مجموعه اینها باعث میشود که در شرایطی گیر کنیم که، چون مصرف کم شده است از آن طرف تولید کم شود پس کالاها دوباره گرانتر شوند.
بیشتر بخوانید: سازمانهای تورمزا در اقتصاد ایران کداماند؟