۱۴۰۳/۰۴/۱۳ ۱۰:۴۴
پرسش:
چه منابع و شواهدی وجود دارد که وقایع عاشورا بدون تحریف و تغییری به ما منتقلشده است؟ اگر تحریفشده است به گزارشها چگونه اعتماد کنیم؟
پاسخ:
در یک پاسخ اجمالی میتوان گفت:
درباره واقعه عاشورا منابع و گزارشهای بسیاری در دسترس ما است و این واقعه از این جهت، قابل قیاس با هیچ واقعه تاریخی دیگری نیست؛ زیرا ابعاد سیاسی و مذهبی و عاطفی واقعه کربلا باعث شد که از همان زمان وقوع حادثه، افراد بسیاری به نقل جزئیات آن علاقهمند باشند. بااینحال، هیچ شاهدی نداریم که وقایع کربلا بدون تحریف نقلشده؛ بلکه بهعکس، شواهد بسیاری داریم که در نقل وقایع کربلا نیز تحریفاتی رخداده است؛ اما این بدان معنا نیست که نتوانیم گزارشهای درست را از نادرست تشخیص دهیم. منتها برای این کار، باید مطالعات خود را در حوزه علم تاریخ و بهویژه روششناسی مطالعات تاریخی، گسترش دهیم؛ چراکه بههرحال، واقعه کربلا یک واقعه تاریخی است و برای شناخت آن و بررسی گزارشهای مربوط به آن، نیازمند پژوهشی تاریخی هستیم.
1- تحریف در گزارشهای عاشورایی
اینکه در نقل وقایع عاشورا تحریف رخداده، امر پوشیدهای نیست و مهمترین دلیل بر وقوع تحریف دراینباره، وجود گزمیتوان گزارشهای تاریخی ـ و ازجمله عاشورایی ـ را نقد و بررسی کرد، امری تخصّصی است و نمیتوان از عموم افراد انتظار داشت که خود به این کار بپردازند. ازاینرو، به شما توصیه میکنیم از آثاری که در این زمینه منتشرشده، بهره ببرید. ازجمله:
الف ـ کتاب دوجلدی «تاریخ قیام و مقتل جامع حضرت سیدالشهدا علیهالسلام» که از آن بهاختصار با عنوان «مقتل جامع» نیز یاد میشود، هم جنبه تحلیلی دارد و هم به نقل دقیق وقایع اهتمام دارد. این کتاب را گروهی از نویسندگان، زیر نظر استاد مهدی پیشوایی تألیف کردهاند و انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در قم به چاپ رسانده است. جلد نخست آن به معرفی پیشینه مقتل نگاری، مقدّمات قیام عاشورا و حوادث قیام تا روز عاشورا اختصاص دارد. جلد دوم به حوادث بعد از عاشورا و بازتابهای قیام پرداخته و به برخی سؤالات عاشورایی نیز پاسخ داده و فصلی هم درباره تاریخچه عزاداری برای امام حسین علیهالسلام دارد. گزیدهای از کتاب نیز در یک مجلّد منتشرشده است.