احسان آشوری؛ کارشناس حوزه اکتشاف معدن شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات
بیان مسئله
نظام رسمی اکتشاف مواد معدنی در ایران بر تقسیم فعالیتهای اکتشافی به چهار مرحله شناسایی، پیجویی، اکتشاف عمومی و اکتشاف تفصیلی استوار است.
محدودیت اصلی نظام موجود آن است که مراحل اکتشاف را عمدتاً بر مبنای نوع، مقیاس و حجم عملیات تعریف میکند، درحالیکه در رویکردهای نوین، جایگاه هر فعالیت بر اساس پرسش زمینشناسی، فرضیه مورد آزمون، میزان کاهش عدمقطعیت و تصمیمی که باید بر مبنای نتایج آن اتخاذ شود، تعیین میشود. زمینشناسی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک، سنجش از دور، ترانشهزنی و حفاری، روشها و ابزارهای گردآوری اطلاعات هستند و نمیتوان هرکدام را بهطور انحصاری متعلق به یک مرحله مشخص دانست.
در بسیاری از پروژهها، مرز عملیاتی میان شناسایی و پیجویی یا میان پیجویی و اکتشاف عمومی روشن نیست. ممکن است یک پروژه با انجام مطالعات زمینشناسی تفصیلی، ژئوفیزیک زمینی و حتی چند گمانه شناسایی همچنان در مرحله پیجویی تلقی شود، درحالیکه پروژهای دیگر با سطح مشابهی از شناخت، در قالب اکتشاف عمومی تعریف شده باشد. این ابهام نشان میدهد که عناوین موجود بیش از آنکه بیانگر بلوغ فنی پروژه و کیفیت شناخت زمینشناسی باشند، متأثر از نحوه تنظیم برنامه، مقیاس عملیات و رویههای اداری هستند.