تاکنون هیچ طرحی درباره سناریوهای مختلف بنزین نهایی و ابلاغ نشده و حتی درباره یک سناریو نیز جمعبندی صورت نگرفته است
جوان آنلاین: بنزین در جامعه ما صرفاً یک کالای مصرفی یا حامل انرژی نیست، چراکه قیمت، نحوه توزیع و میزان دسترسی به آن با معیشت خانوار، هزینه حملونقل، قیمت کالاها و حتی مناسبات اجتماعی گره خورده و همین ویژگی باعث شده دولتها با احتیاط بیشتری درباره آن تصمیم بگیرند. اکنون با افزایش فاصله میان تولید و مصرف داخلی، محدود شدن امکان اتکا به واردات و رشد مستمر مصرف، دولت با مسئلهای روبهروست که حل آن با یک تصمیم قیمتی یا افزایش تولید به تنهایی امکانپذیر نیست. دولت سه مسیر بلندمدت، میانمدت و کوتاهمدت برای عبور از این وضعیت پیشرو دارد و در بخش کوتاهمدت نیز از سه سناریوی متفاوت سخن گفته میشود که از ادامه وضعیت موجود تا اختصاص بنزین به کد ملی افراد را دربرمیگیرد.
بنزین از محدوده محاسبات صرف اقتصادی خارج شده و به یکی از متغیرهای اثرگذار بر زندگی روزمره مردم تبدیل شده است. بنابراین تغییر در سیاستگذاری این حوزه، زنجیرهای از آثار اقتصادی و اجتماعی را با خود همراه میکند و به همین دلیل دولتها معمولاً با احتیاط بیشتری به سراغ آن رفتهاند، چه آنکه تصمیم درباره بنزین اگر بدون محاسبه آثار مستقیم و غیرمستقیم آن گرفته شود، هزینه آن فقط در صورتحساب سوخت خانوار ظاهر نمیشود و اثر خود را در حملونقل، قیمت کالاها، خدمات و سطح عمومی هزینههای زندگی نیز نشان خواهد داد. نمونه عینی چنین وضعیتی به آبان ۱۳۹۸ بازمیگردد که تبعات اجتماعی و اقتصادی گستردهای به دنبال داشت و همچنان در حافظه عمومی کشور باقی مانده است که عرض دولت برد و زحمت مردم داشت! بنابراین اصلاح سیاست بنزینی نیازمند محاسبه دقیق، گفتوگوی عمومی و توضیح روشن درباره منطق تصمیم است و مردم باید بدانند مسئله دقیقاً چیست، چه گزینههایی روی میز مجری قرار دارد، هر گزینه چه پیامدی دارد و در نهایت بار هزینهها و منافع آن چگونه میان گروههای مختلف جامعه توزیع خواهد شد.
یکی از طرحهایی که از سالها قبل با همین نگاه مطرح شد، ایده «بنزین به نفر» بود و منطق این طرح بر این پایه استوار است که بنزین و منابع انرژی متعلق به عموم مردم است و اگر قرار باشد یارانهای برای آن پرداخت شود، نباید تمام منفعت آن به صاحبان خودرو برسد و از آنجایی که حدود نیمی از جمعیت کشورمان خودرو ندارند و سهم قابل توجهی از این گروه نیز در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند، بنابراین تخصیص یارانه بنزین صرفاً بر مبنای خودرو، از منظر عدالت توزیعی محل بحث بوده است.
در مجلس نهم نیز طرحی با مضمون تخصیص بنزین به افراد مطرح شد که مرکز پژوهشهای مجلس در آن مقطع درباره آن مطالعه و کارشناسی کرده بود و این طرح در چند نوبت در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شد، اما به نتیجه نرسید. با این حال ایده اختصاص سهم بنزین به افراد در سالهای بعد نیز از سوی برخی کارشناسان و صاحبنظران حوزه انرژی دنبال شد و روزنامه «جوان» نیز در سالهای اخیر بارها درباره الزامات و مزایای آن نوشته است.