در بعد فنی، باید صراحتاً اعلام کنیم که معماری کنونی فیلترینگ در کشور ما یک معماری شکستخورده است. این سیستم نهتنها به اهداف اولیه خود نرسیده، بلکه خود به عاملی برای تضعیف امنیت سایبری ملی تبدیل شدهاست.
جوان آنلاین: «گزارشها نشان میدهد بالای ۹۰ درصد کاربران زیر ۳۰ سال عملاً از ابزارهای فیلترشکن استفاده میکنند و این امر نشان میدهد سیاستهای فعلی موفق نبودهاست.» این جملهای است که احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، در یک برنامه تلویزیونی بر زبان آورد و بحث داغ فیلترینگ را یکبار دیگر از جنبهای متفاوت مورد توجه قرار داد. طبق اظهارات وی پیامد سیاست فیلترینگ این بوده که شبکه ما تبدیل به یک شبکه ناامن شده و دادههای کاربران ایرانی به صورت پیوسته در حال از دست رفتن است. علاوه بر این تلفنهای همراه کاربران به واسطه نصب ابزارهای فیلترشکن به دستگاههایی تبدیل شدهاند که کنترل آنها از دست کاربر خارج است. همین موضوع باعث میشود هر چند وقت یکبار زیرساختهای حیاتی کشور با حملات سایبری از جمله حملات DDoS مواجه شود. این حملات حتی به زیرساختهای سایر کشورها نیز انجام میشود و در نتیجه، محدودیتهای بیشتری برای آیپیهای ایرانی ایجاد میکند. از سوی دیگر فیلترینگ کیفیت شبکه را کاهش داده و صدمات متعددی به اقتصاد دیجیتال کشور وارد کرده است. طبیعتاً سیاستگذار باید اصلاحات لازم را در نظر بگیرد و وزارت ارتباطات به عنوان متولی اصلی، پیگیر این موضوع خواهد بود. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت هم اخیراً تأکید کرده «استفاده از فیلترشکنها به زیرساختهای کشور زده این است که بیشتر اوقات حفرههای امنیتی را باز کردهاست.» برای بررسی تبعات امنیتی فیلترینگ بر ضد امنیت سایبری به سراغ دکتر سید جواد شیخالاسلامی پژوهشگر فضای مجازی رفته و با وی به گفتوگو نشستهایم.
در فضای کنونی، بحثهای مختلفی درباره خطرات فیلترشکنها و ضرورت بازنگری در سیاستهای فیلترینگ مطرح میشود. تحلیل جامع شما به عنوان یک صاحبنظر که به ابعاد مختلف این مسئله میپردازد، چیست؟
برای تحلیل این مسئله پیچیده، باید از یک چارچوب چندبعدی استفاده کنیم که شامل ابعاد فنی- امنیتی، فرهنگی- شناختی و سیاسی- راهبردی است. این سه بعد در هم تنیده شدهاند و هر راهکار واقعبینانهای باید به همه این ابعاد به صورت همزمان توجه کند.
بعد فنی- امنیتی: معماری شکستخورده امنیت سایبری است.