موضوع “اقتصاد ایران و جهان در گذر زمان” در این نوشتار به وقایع تاریخی پنجمین روز خرداد ماه اختصاص دارد که به طور مستقیم و غیر مستقیم اقتصاد ایران و جهان را متاثر کرده است.
۵ خرداد ۱۳۱۳، در پی واگذاری امتیاز اکتشاف، استخراج و بهره برداری از نفت بحرین به یک شرکت آمریکایی از سوی دولت انگلیس، ایران با تسلیم شکایتی به جامعه ملل، صدور امتیاز نفت را بدون اطلاع دولت ایران دانست و حاکمیت ایران بر مجمع الجزایری بحرین را امری بدیهی و روشن عنوان کرد.
۵ خرداد ۱۳۲۱، به موجب یک قرارداد مالی که میان دولتین ایران و انگلیس به امضا رسید ایران موظف شد احتیاجات ریالی متفقین را تأمین کند!