موضوع “اقتصاد ایران و جهان در گذر زمان” در این نوشتار به وقایع تاریخی سومین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور مستقیم و غیر مستقیم اقتصاد ایران و جهان را متاثر کرده است.
3 آذر 1300، امتیازنامه نفت خوشتاریا تبعه روس در مجلس لغو شد. همچنین در این روز، پس از اعتراض دولت روسيه به تصويب لايحه اعطاي امتياز نفت شمال به كمپاني آمريكايي «استاندارداويل» دولت انگليس نيز به اين مصوبه اعتراض كرد. وزارت خارجه انگليس اعلام كرد اين امتياز به كمپاني نفتي ايران و انگليس تعلق دارد.
3 آذر 1301، معلمان و كاركنان مدرسه دارالفنون به علت عقب افتادن هفت ماه حقوق، استعفاي دسته جمعي خود را به وزارت معارف اعلام كردند.