اقتصاد۲۴- نخستین رویارویی گسترده ایرانیان با اروپاییها، در دوران صفوی و بیشتر با شکل نظامی و تجاری آن رخ داد و البته قراردادهای یکطرفهای که بیشتر به سود اروپاییها بود، میان ایران و آنان بسته شد، اما به علت ناآگاهی کلی ایرانیان از بلاد فرنگ و دیپلماسی نوینی که در حال شکلگیری بود، این غفلت چندان مورد توجه قرار نگرفت.
در دوره افشار و زند نیز روابط خارجی به همسایگان و البته اروپائیانی که حالا همسایه شده بودند محدود میشد، ولی با آغاز دوره قاجار بهویژه در دوران فتحعلیشاه، ایران با افزایش مراودات خارجی و رفتوآمد هیئتهای دیپلماتیک روبهرو شد، و نتیجه آن شد که برخلاف دورههای قبل که ایرانیان در مذاکرات سهلگیر و سادهاندیش بودند، وقتی با فشارهای روزافزون روسیه و بریتانیا مواجه شدند و متوجه شدند که اعطای هر امتیازی یا انعقاد هر قراردادی چه تبعات سنگینی در بر دارد و میتواند موجب خشم رقیب گردد، شروع به سختگیری در روابط خارجی کردند و متوجه شدند که باید نظم و انتظام ویژهای به این حوزه از حکمرانی خود بدهند و بدین روی وارد عرصه دیپلماسی و سیاست بینالملل شدند.
همچنین، ایران که به علت موقعیت ویژه جغرافیایی خود، نزدیکی به هندوستان و هممرز بودن با روسیه تحت فشار دو قدرت بزرگ آن زمان، یعنی روسیه و انگلیس قرار داشت، به منظور کاستن از فشار آنها کوشیدند به نیروی سوم، به موازنهگر بین این دو ابرقدرت نزدیک شوند و روابط دیپلماتیک خود را با آن تقویت کنند. بر همین اساس نخبگان سیاسی قاجار در عرصه بینالملل به دنبال همپیمانی مقتدر بودند تا به کمک آنها از زورگویی این کشورها جلوگیری کنند.