یکشنبه ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ – ۰۹:۳۶

بازخوانی انتفاضه صفر
از سرکوب تا احیاء؛ فراز و فرود پیادهروی اربعین در نیم قرن اخیر
حوزه/ حزب بعث از اواخر دهه ۱۳۴۰ شمسی محدودیتهای تدریجی، اما گستردهای بر مراسم مذهبی شیعیان عراق، بهویژه پیادهروی اربعین، اعمال کرد. این محدودیتها در سال ۱۳۵۴ به ممنوعیت رسمی رسید و در بهمن ۱۳۵۵ با شدت بیشتری اجرا شد. در واکنش به این سیاست، حدود سی هزار نفر در ۱۵ صفر ۱۳۹۷ قمری از نجف به سمت کربلا حرکت کردند. نیروهای نظامی با اعزام تیپ زرهی، هواپیماهای جنگی و یگانهای امنیتی مسیر را مسدود کردند و در نزدیکی کربلا جمعیت را محاصره نمودند. این رویداد که به انتفاضه صفر معروف شد، به کشته شدن حدود شانزده نفر، بازداشت هزاران نفر، اعدام چند تن و صدور احکام سنگین منجر گردید و تا سال ۱۳۸۲ و سقوط حکومت صدام، برگزاری عمومی این مراسم متوقف ماند. پس از سقوط، پیادهروی اربعین با حضور میلیونها نفر از سر گرفته شد و به یکی از بزرگترین تجمعات مذهبی سالانه جهان تبدیل گردید.

زمینههای تاریخی محدودیتها و نخستین برخوردها
محدودیتهای حزب بعث بر مراسم مذهبی شیعیان از سال ۱۳۴۸ شمسی آغاز شد و بهتدریج گسترش یافت. در سالهای اولیه، برگزاری مراسم به تعداد محدودی از حسینیهها و مکانهای دارای مجوز رسمی منحصر گردید. این سیاست تا سال ۱۳۵۴ شمسی ادامه داشت و در آن سال دستور صریح ممنوعیت پیادهروی اربعین به سوی کربلا و برپایی موکبهای پذیرایی صادر شد. در سال ۱۳۵۵ شمسی شدت اقدامات کنترلی افزایش چشمگیری یافت. در دهه اول ماه محرم، وسایل نقلیه در مسیرهای منتهی به شهرهای مذهبی توسط نیروهای امنیتی تفتیش میشد و هرگونه پرچم، علم، لباس سیاه یا وسیله مرتبط با عزاداری ضبط میگردید.
