توسعه کشاورزی نوین، آزمون دولت چهاردهم در خراسانشمالی برای تأمین زیرساختها و شکوفایی کشت است
جوان آنلاین: روستاهای خراسانشمالی سالهاست که در آمارهای رسمی، بیش از آنکه بهعنوان کانون تولید دیده شوند، بهعنوان کانون «خروج جمعیت» شناخته میشوند. استانی که با وجود سهم ۴۴درصدی جمعیت روستایی، بین سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵، بیش از ۴۱هزارنفر از جمعیت روستایی خود را از دست داد؛ مهاجرتی که عمدتاً جوانان را نشانه گرفت و کشاورزی را با بحران نیروی انسانی و بهرهوری مواجه کرد. اما در میانه دهه ۹۰، دادهها و سیاستها نشانههایی متفاوت بروز دادند. رشد ۷درصدی تعداد بهرهبرداران کشاورزی در سرشماری ۱۴۰۳، افزایش اعتبارات آبیاری نوین، تزریق بیش از ۳۸هزارمیلیارد ریال منابع اشتغالزا در دولت چهاردهم و تمرکز همزمان بر کشاورزی قراردادی، دامداری صنعتی، گردشگری روستایی و صنایع دستی بازارمحور، نشان داد، خراسان شمالی در آستانه یک «چرخش جمعیتی» قرار دارد. حالا آمارها تأیید میکنند، رونق هدفمند کشاورزی و دامداری میتواند نهتنها اقتصاد روستا، بلکه امید به ماندن و حتی بازگشت را در این استان مرزی احیا کند.
خراسانشمالی از معدود استانهایی است که هنوز پیوند جمعیتی عمیقی با روستا دارد. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۴۴درصد جمعیت حدود یکمیلیون نفری استان در مناطق روستایی سکونت دارند؛ نسبتی که در سطح ملی رو به کاهش است. با این حال، این مزیت بالقوه در دهه ۱۳۹۰ با روند نگرانکنندهای مواجه شد. گزارشهای مرکز آمار ایران نشان میدهد، جمعیت روستایی استان بین سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵، با کاهش ۴۱هزارو۵۴۵نفری به ۳۷۷هزارو۵۲۳ نفر رسید. این عدد، برای استانی با ساختار کشاورزی و دامداریمحور، به منزله زنگ خطر تخلیه تولیدکنندگان و افزایش شکاف اقتصادی- اجتماعی بود. پس از این افت، سیاستگذار استانی و ملی به این جمعبندی رسید که مقابله با مهاجرت، نه با سیاستهای صرفاً رفاهی، بلکه از مسیر «اقتصاد مولد روستا» امکانپذیر است. به همین دلیل، بستهای از برنامهها با محور نوسازی کشاورزی، ارتقای دامداری، توسعه گردشگری هدفمند و احیای صنایع دستی بهصورت همزمان در دستور کار قرار گرفت؛ رویکردی که هدف نهایی آن، حرکت از کشاورزی معیشتی به کشاورزی اقتصادی و دانشبنیان است.
کشاورزی؛ نقطه آغاز مهاجرت معکوس
چندی پیش استاندار خراسانشمالی، گفته بود، برنامه ما برای روستاها، یک برنامه جامع است. از یک سو، با اجرای ۵۹۰طرح هادی و نوسازی دهها هزار خانه، به بهبود زیرساختهای فیزیکی و رفاهی پرداختهایم و از سوی دیگر، با تمرکز بر چهار محور اقتصادی، درپی ایجاد اشتغال پایدار و درآمدزایی هستیم. اما حلقه وصل این دو، آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی است.