به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حج در منظومهی معرفت توحیدی ــ ولایی، صرفاً مجموعهای از اعمال عبادی و مناسک ظاهری نیست، بلکه میعادگاهی برای تجدید عهد با خط هدایت الهی و محور ولایت است. در نگاه اهلبیت علیهمالسلام، کعبه و حج و بلکه تمام اعمال بدون اتصال به امام، حقیقت کامل خود را پیدا نمیکند. از همین رو، امام باقر علیهالسلام ذیل آیهی شریفهی «فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوی إِلَیْهِمْ» فرمودند که مردم مأمور شدهاند پس از طواف خانهی خدا، به سوی اهلبیت علیهمالسلام حرکت کنند و ولایت، محبت و آمادگی یاری خویش را بر آنان عرضه دارند. (الکافی (ط – الإسلامیة)، ج1، ص392) این بیان، نشان میدهد که حج تنها یک حرکت جسمانی به گرد کعبه نیست؛ بلکه سیر از «بیت الله» به سوی «ولیّ الله» و عبور از ظاهر عبادت به حقیقت بندگی و ولایت است.
بنابر روایت تسنیم، به این نسبت در روایت دیگری میخوانیم: «تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإمام»؛ یعنی کمال و حقیقت حج، در ملاقات و ز میتواند نمادی از گردش هستی حول محور ولایت و عبودیت الهی تلقی شود.
از دیگر جلوههای این معرفت ولایی در حج، حقیقت «حجرالاسود» است؛ سنگی که در ظاهر بخشی از بنای کعبه است، اما در باطن، نشانهای از عهد و میثاق الهی با بندگان به شمار میرود. در روایات آمده است که خداوند میثاق بندگان را بر ربوبیت خویش، نبوت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله و ولایت امیرالمؤمنین و فرزندان معصومش علیهمالسلام در حجرالاسود به ودیعه نهاد. از همین رو، استلام و لمس حجرالاسود تنها یک عمل مستحبی عبادی نیست، بلکه تجدید پیمان با مسیر توحید و ولایت و یادآوری عهد ازلی انسان با خداوند است. حاجی با بوسیدن یا اشاره به حجرالاسود، در حقیقت بار دیگر بر وفاداری خویش نسبت به این میثاق الهی شهادت میدهد و پیوند خود را با خط نبوت و امامت تجدید میکند. (الکافی، ج 1، ص 348)