اقتصاد۲۴- نهال فرخی – به نظر میرسد بعد از گذشت حدود دو دهه از آغاز طرح هدفمندی یارانهها بالاخره دولت چهاردهم عزم کرده که روند پرداخت این یارانهها را تغییر دهد و در آن اصلاح و بازنگری کند.
کما این که روز ۲۲ آبان ماه سال جاری نیز نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با طرح این پرسش که «تا چه زمانی باید مسیر غلط و زشت قانون هدفمندی یارانهها را دنبال کنیم؟» گفت: براساس این قانون باید در مدت ۵ سال قیمت حاملهای انرژی را واقعی کنیم و ۳۰ درصد آن را در اختیار تولید کنندگان قرار دهیم، اما در نهایت ۸۱ میلیون نفر را حقوقبگیر دولت کردهایم.
اما ماجرا دستکم به یک هفته پیش از آن باز میگردد زمانی که در روز ۱۷ آبان سال جاری گفته شد «بر اساس تصمیم جدید هیئت وزیران، شش شاخص به عنوان معیار تعیین شدهاند و در صورتی که هر خانوار یکی از این شاخصها را دارا باشد، احتمال قطع یارانه نقدی آن وجود دارد» و این آغاز مسیری بود که حال به نظر میرسد قطع یارانه و تغییرات اساسی پرداخت را برای میلیونها ایرانی در پی داشته باشد.
بخش اصلی خبر، اما این بود که یارانه «ایرانیان مقیم خارج از کشور» و «خانوارهایی که بیش از پنج سفر خارجی در بازه یک ساله داشته باشند» قطع خواهد شد.
این بدان معناست که با مصوبه جدید هیات وزیران، ایرانیان مقیم خارج از کشور بر اساس اعلام وزارت امور خارجه و خانوارهایی که بیش از پنج سفر خارجی در بازه یک ساله داشته باشند مشمول شرایط قطع یارانه خواهند بود.
البته به گزارش اقتصاد ۲۴ شاخصهای جدید علاوه بر ایرانیان مقیم خارج، شامل حال خانوارهایی نیز میشود که املاک و مستغلاتشان «با مجموع ارزش ریالی بالاتر از ۳۵ میلیارد تومان باشد»، مالک یک یا چند خودروی سواری یا وانت «دارای شماره انتظامی شخصی با مجموع ارزش ۳ میلیارد تومان» باشند، خانوارهایی که درآمدهای آنها «بیش از سقف مشخص» باشد و خانوارهایی که «میزان خرید آنها از طریق حسابهای غیرتجاری از رقم تعیین شده بالاتر باشد.»
فارغ از طرح این سوال که اساسا چطور اشخاصی با این روند هنوز یارانه گرفته اند و جالبتر این که چطور خانوادههایی با چند خودرو و چند خانه با چه سازوکار و رابطهای هنوز یارانه میگیرند و در مقابل بازنشسته بینوایی با حداقل حقوق و تنها داشتن یک ملک مسکونی به ناگاه در دوران جراحی اقتصادی از شمول دریافت یارانه خارج شد، اما توجه بیشتر به سمت ایرانیان ساکن در خارج کشور جلب شد.
البته که مساله سفر آن هم به تعداد ۵ نوبت در یک سال برای یک خانواده ایرانی اکنون و با این تورم به معنای رفاه نسبی رو به بالاست، اما باز سوال این است که چطور اصلا تاکنون یارانه ایرانیان بیرون از کشور قطع نشده است؟
نگار یکی از همین یارانه بگیران است که از حدود ۱۰ سال پیش با همسر و دو فرزندش راهی اروپا شده و در آخرین سفر تفریحی اش به ایران با خنده کارت بانکی ایران خود را در دست گرفته بود و میگفت پول تاکسی فرودگاه را از همین کارت دادم و هنوز پول چنج نکرده ام.
این خانواده از حدود یک دهه پیش تقریبا هیچ ملک و فعالیت اقتصادی در ایران ندارند و تنها حساب سرپرست خانوار در دو بانک باز مانده و با همین روند ناکارآمد بازخوانی سرمایه، این خوانده ساکن اروپا تقریبا در ایران مالک هیچ چیز نیستند و یارانه ۴ نفر به طور کامل و در بالاترین سطح به حساب آنان واریز میشود.
این شرایط و این مدل واریز یارانه البته در حالی است که به گزارش اقتصاد ۲۴، در اردیبهشت سال ۱۴۰۱، جبار کوچکی نژاد عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با تاکید بر این که هنوز هم ۶ تا ۷ میلیون ایرانی خارج از کشور یارانه میگیرند، خبر داده بود که: وزارت امور خارجه وظیفه دارد که اطلاعات ایرانیان مقیم خارج از کشور را که به صورت قانونی یا غیرقانونی از ایران خارج شده اند، به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تحویل دهد و این دو وزارتخانه با کمک یکدیگر باید ایرانیانی را که همچنان یارانه دریافت میکنند، از فهرست یارانه بگیران حذف کنند.