هوشمندسازی معادن بار دیگر به حاشیه رفته است؛ گویی با فاصله گرفتن از حوادث مرگبار سالهای اخیر، ضرورت استفاده از فناوری برای افزایش ایمنی معادن نیز به فراموشی سپرده شده است. در حالی که انفجار معدن طبس در شهریور ۱۴۰۳ با بیش از ۵۰ کشته و حادثه معدن زغالسنگ مهماندویه دامغان در فروردین ۱۴۰۴ که جان هفت معدنکار را گرفت، زنگ خطر جدی برای صنعت معدن کشور بود، روند حرکت به سمت معادن هوشمند همچنان کند و پراکنده پیش میرود. این در حالی است که بسیاری از معادن جهان با اتکا به حسگرهای هوشمند، سامانههای پایش لحظهای گاز، نگهداری پیشبینانه و اتوماسیون صنعتی تلاش میکنند احتمال وقوع چنین حوادثی را به حداقل برسانند. با این حال، در ایران مسیر هوشمندسازی معادن همچنان با موانعی مانند نبود استاندارد مشخص، ضعف زیرساختهای ارتباطی، اختلالهای مکرر اینترنت و مهمتر از همه نبود اراده مدیریتی برای پذیرش این تحول روبهرو است؛ چالشهایی که به گفته فعالان این حوزه، توسعه فناوری در معادن را کند کرده و بخشی از ظرفیتهای پایش و کنترل هوشمند را بلااستفاده گذاشته است.
بهگزاش پیوست، نگاهی به وضعیت کنونی معادن کشور نشان میدهد شرکتهای بزرگ معدنی که از پشتوانه مالی بیشتری برخوردارند، در حوزههایی مانند اینترنت اشیا معدنی و تحلیل دادههای عملیاتی جلوتر هستند اما شرکتهای کوچک و متوسط بهدلیل کمبود نقدینگی و هزینههای بالا هوشمندسازی عمدتا در همان سطح سنتی فعالیت میکنند. البته وضعیت اقتصادی و نوسانهای قیمتی متاثر از جریانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در سطح کلان خود به عامل دیگری تبدیل شده تا تصمیمگیری درباره موضوع سرمایهگذاری روی هوشمندسازی معادن تحت تاثیر قرار بگیرد.
کارشناسان حوزه هوشمندسازی معادن معتقدند آغاز و استمرار روند هوشمندسازی در کشور مسیری است که بخش بزرگی از آن به پذیرش ذهنی و توافق در سطح مدیریتی بازمیگردد. بهگفته آنها هنوز اهمیت و تاثیر هوشمندسازی معادن آنطور که باید و شاید درک نشده و این علت در کنار سایر موارد منجر شده تا روند هوشمندسازی به آرامی طی شود.