اقتصاد۲۴– با رصد تحولات چند روز اخیر درباره متن پیشنویس اتحادیه اروپا برای احیای برجام به نظر میرسد که توافق به این زودیها حاصل نخواهد شد. در نخستین ساعات جمعه گذشته بود که ناصر کنعانی گفت: «جمهوری اسلامی نظرات خود درباره پاسخ آمریکا درباره متن پیشنویس توافق احتمالی برای احیای توافق هستهای برجام را به هماهنگکننده اتحادیه اروپا ارائه داده است». سخنگوی وزارت امور خارجه ایران خاطرنشان کرد: «پس از دریافت پاسخ آمریکا، تیم کارشناسی جمهوری اسلامی ایران آن را به دقت بررسی کرده و پاسخهای ایران، پس از ارزیابی در سطوح مختلف، تدوین و امشب به هماهنگکننده تحویل داده شد».
هرچند کنعانی اشارهای به جزئیات و محتوای پاسخ تهران نکرد؛ اما در یک جمله کلی عنوان کرد که متن ارسالی دارای رویکردی سازنده با هدف نهاییکردن مذاکرات است. در ادامه گفتههای کنعانی، محمد مرندی، مشاور تیم مذاکرهکننده ایران در مذاکرات وین، هم روز جمعه در توییتی نوشت: «ایران مطابق با وعده خود پاسخ داد. حال زمان آن رسیده که تیم بایدن تصمیمی جدی بگیرند. برای آمریکا سازنده به معنای پذیرش شرایط آمریکا است. (سازنده) برای ایران به معنای رسیدن به توافقی متعادل و ضمانتدار است. اگر آمریکا تصمیم درست را بگیرد، توافق میتواند بهسرعت به نتیجه برسد».
اگرچه تهران تصریح کرده که در فرایند تهیه پاسخ اخیر ایران، تسریع و تسهیل جمعبندی مذاکرات مدنظر قرار داشته است و در آن بهصراحت اعلام شده است ایران آمادگی دارد تا در هفته پیشرو برای اعلام توافق نهایی نشست وزرا برگزار شود، با این برداشت که معدود نظرات مطرحشده از سوی ایران تأمین شود؛ اما ظاهرا در این نگاه ایران فضا را برای حصول توافق فراهم نکرده است؛ چون طرف اروپایی و آمریکایی نظری کاملا متفاوت و متضاد از این برداشت درباره پاسخ دریافتشده دارند.
در همین زمینه به فاصله ساعاتی پس از انتشار خبر ارائه پاسخ جمهوری اسلامی به اتحادیه اروپا، وِدانت پاتل، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، تصریح کرد: «تأیید میکنیم که پاسخ ایران را از طریق اتحادیه اروپا دریافت کردهایم. ما در حال بررسی آن هستیم و از طریق اتحادیه اروپا پاسخ خواهیم داد». پاتل در ادامه جملهای را مطرح کرد که امیدها برای حصول زودهنگام توافق را کمرنگتر از قبل کرد. این مقام دستگاه سیاست خارجی ایالات متحده بیان کرد: «متأسفانه پاسخ ایران سازنده نیست».
پیرو گفته این مسئول آمریکایی، لارا روزن هم به نقل از یک مقام دولت بایدن نوشت که پاسخ ایران «دلگرمکننده نبوده است». دیگر خبرنگار حوزه برجامی یعنی استفان لیختنشتاین هم در توییتی اذعان کرد: «علاوه بر آمریکاییها، دیپلماتهای اروپایی هم از پاسخهای ایران ابراز نارضایتی کردند».
این گفتهها میتواند به معنای آن باشد که فعلا خبری از برجام و حصول توافق نیست. پولیتیکو هم پنجشنبهشب با استناد به اظهارنظر چند مقام این کشور نوشت: «مذاکرات اتمی ایران با کشورهای غربی ازجمله آمریکا در خطر قرار گرفته است. دولت آمریکا پنجشنبهشب گفته بود که آخرین نامه ارسالی از سوی ایران در جواب نامه پیشین آمریکایی اصلا دلگرمکننده نیست و به منزله عقبنشینی است که آمریکا آن را نکوهش میکند».
آنگونه که پولیتیکو نوشت: «واکنش منفی دولت بایدن و همچنین ناخشنودی منابع اروپایی از نامهای که روز دهم شهریور از ایران دریافت کردند، نشان میدهد که احیای برجام، برخلاف امیدواریهای اخیر و با وجود مذاکراتی که یکسالو نیم در جریان بود، فعلا قریبالوقوع نیست. مشخص نیست که مذاکرات ایران و آمریکا تا چه زمانی میتواند ادامه داشته باشد». البته یک دیپلمات اروپایی نیز با نگاهی منفی نسبت به پاسخ ایران به پولیتیکو گفت: «پاسخ تهران غیرمنطقی است». دیپلمات دیگری هم در گفتگو با پولیتیکو درباره ارزیابی جواب تهران صراحتا تأکید کرد که پاسخ تهران اصلا خوب به نظر نمیرسد.