ما در «اپرای تنها» داعیه خلق زبان جدید نداشتهایم، اما تمایل داشتیم فضایی تأثیرگذار و دلنشین برای رساندن پیام اثر و برقراری ارتباط با مخاطب ایجاد کنیم
جوان آنلاین: نمایش «اپرای تنها» به نویسندگی روح الله سمیع و کارگردانی هانا صالحیراد از ۱۲آبان در تماشاخانه سنگلج روی صحنه رفته و تلاش دارد میان آیینهای نمایشی سنتی و زبان بصری تئاتر معاصر پیوندی برقرار کند. در این اثر، کارگردان کوشیده با استفاده از عناصر نقالی، تعزیه و میزانسنهای مدرن، روایتی تازه از واقعه عاشورا ارائه دهد. هانا صالحیراد، کارگردان «اپرای تنها» در گفتوگو با «جوان» درباره شیوه تلفیق فرمها و نگاه زیباییشناسانه نمایش میگوید.
در ابتدا بگویید چرا تصمیم گرفتید روایت عاشورا را با فرم جدید و نقالی تلفیق کنید؟
چون باید فرزند زمان خویشتن بود. برای پر کردن شکاف میان نسلها و جا انداختن مفاهیم عمیق انسانی، نیازمند بیان روزآمد و شیوههای نوین ارتباط با نسل امروز هستیم. نسلی که بسیار باهوش است و برای درگیر شدن با هویت فرهنگی قدیم، به اطلاعات دقیق و روشهای مؤثر نیاز دارد. دیگر نمیتوان بدون ذوق هنری او را همراه کرد. در این مسیر، نقالی که یکی از زیباترین شیوههای نمایش ایرانی است و بر پایه قصهگویی شکل گرفته، در این اثر مورد استفاده قرار گرفته و با تعزیه که دیگر گونه جذاب نمایش ایرانی است، تلفیق شدهاست.
از نظر بصری و موسیقایی، چه ویژگیهایی برای خلق فضای «غروب عاشورا» در نظر گرفتید؟
در طراحی صحنه، با استفاده از گونیهای کنفی در جایجای صحنه تلاش شد فضای صحرا برای مخاطب تداعی شود. همچنین بدنهای بیسر و زخمی که در صحنه پراکندهاند، به همراه نورپردازی، به ایجاد حس اندوه و غروب عاشورا کمک میکنند. در موسیقی نیز از سازهای تخصصی تعزیه یعنی ترومپت و سایدرام استفاده شده تا گوش مخاطب تعزیهدوست با حالوهوای اثر ارتباط برقرار کند.
آیا در طراحی میزانسنها از آیینهای سنتی الهام گرفتید؟
بله! در طراحی میزانسنها از عنصر دایره که یکی از ویژگیهای اصلی تعزیه و نمادی معنوی و متافیزیکی است، بهره گرفتهایم. در کنار آن، از عناصر تئاتر مدرن نیز استفاده شده تا ترکیبی از سنت و معاصریت بهوجود آید. در طراحی صحنههای جنگ هم نیمنگاهی به آیین رقص خنجر داشتهایم.