اقتصاد۲۴- حضرت علی (ع) میفرمایند الناس بِاُمرائِهم اَشبَهُ مِنهُم بِآبائِهِم. مردم به دولتمردان خود شبیه ترند تا به پدرانشان. (تحف العقول. ص ۲۰۸)
فرضیه یادداشت پیش رو مبتنی بر این است که به واسطه اثرگذاری مستقیم تحریم بر معیشت و زیست روزانه انسان ایرانی که با ناکارآمدی نظام حکمرانی و تصمیم گیری دولتمردان کشورمان همزمان شده، اثرات منفی بر الگوهای سیاستورزی دولتی و فرهنگ اجتماعی – سیاسی ایرانیان را شاهد هستیم. مصادیق این مهم را میتوان در نحیف شدن گستره طبقه متوسط و افزایش دایره شمول طبقه اقتصادی فقیر، کاهش دورههای زمانی اعتراضات خیابانی و عمیق شدن خشونتهای تابع آن و در عین حال فاصله گرفتن طبقه متوسط ایرانی از مولفهها و علایق آرمانگرایانه دهه نخست بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به کارکرد و عملگرایی مشاهده کرد.
برای رسیدن به پاسخ این فرضیه باید از دوران احمدی نژاد شروع کرد؟! از دهه نود قرن گذشته و پیامد تشدید تحریمها، رفتار حکمرانی ایران و به تبع آن جامعه نیز دستخوش تغییر، تَبدّل و تلاطمهای زیادی شد که مهمترین شاخصهها و وجوه ممیزه آن را میتوان مشتمل بر غیر قابل پیشبینی بودن نظام تصمیمگیری، دوری گرفتن از الگوی برنامهریزی میان و بلندمدت، حضور افراد و نهادهایی برای دور زدن تحریم (به قدرت گرفتن بخش خاکستری اقتصاد ایران منجر شد)، و تَغّلب افراد شبه مدیر، شبه کارشناس و در یک کلام: شبه علم بر علم، خوانش ذهنی – ظنّی مبنا بر نظریات کارشناسی، و گماشتگان مجری نظرات محافل سیاسی – عقیدتی – تراستی بر مدیران حرفهای است.