اقتصاد ۲۴- سهم مسکن در سبد هزینههای مصرفی خانوارهای ایرانی به رقم بیسابقهای رسید. مطابق یک آمار رسمی جدید، خانوارها در شهرهای کشور طی سال ۹۹ بهصورت میانگین، ۴۳ درصد از هزینه ماهانه خود را صرف «اجاره مسکن» کردند. وزن مسکن در سبد هزینه خانوار به بالاترین میزان تاریخی خود رسیده است.
اجارهنشینها در نیمه دهه ۸۰، حدود ۲۸درصد از هزینههای زندگی را برای اجارهبها پرداخت میکردند که با توجه به سقف متعارف سهم مسکن در سبد هزینهها -۳۰درصد- آن زمان یکی از دورههای کمفشار بازار اجاره بود.
در حال حاضر، اما هزینه اجاره به ابرهزینه بودجه خانوار تبدیل شده که یک علت اصلی آن، جهش ۴۲درصدی اجارهبها در سال گذشته است که خود معلول تورم بالا طی سه سال اخیر و جهش قیمت مسکن بوده است.
تازهترین آمارهای رسمی درباره سهم آیتمهای مختلف در سبد هزینهای خانوارهای شهری نشاندهنده تبدیل هزینه اجاره مسکن به ابرهزینه در مقطع زمانی فعلی است. براساس آمارها، سهم مسکن در سبد هزینه خانوارها به ۳/ ۱ برابر «حد مجاز» رسیده است.
بررسیها با استناد به نتایج تازهترین آمار رسمی در خصوص سهم پارامترهای مختلف در سبد هزینهای خانوارها نشان میدهد، هزینه اجاره نشینی در شهرهای کشور در سال ۹۹ به ۴۳درصد افزایش یافته است که یک رکورد تاریخی برای وزن مسکن در سبد مصرفی به حساب میآید.
این سهم در ابتدای دهه ۹۰ برابر ۳۴درصد و در میانه دهه ۹۰ یعنی در سال ۹۶ برابر ۳۳درصد بوده است. رسیدن سهم هزینه تامین مسکن (اجاره بها) در سبد هزینهای خانوارها به ۴۳درصد از کل هزینههای خانوار، نشاندهنده افزایش بی سابقه اجاره بهاست. این سهم نه تنها در دهه اخیر بی سابقه بوده است بلکه در یک ونیم دهه اخیر نیز بالاترین سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینهای خانوارهای شهری محسوب میشود.
آمار جدید منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، نشان میدهد هزینه تامین مسکن برای خانوارهای اجاره نشین در شهرهای کشور نسبت به ابتدای دهه ۹۰ ونیمه دهه ۸۰ تبدیل به ابرهزینه شده است. در سال ۸۴ سهم هزینه تامین مسکن (اجاره بها) در سبد هزینهای خانوارها برابر ۲۸درصد بود. این سهم در سال ۹۰ به ۳۳درصد و در سال ۹۵ به ۳۴درصد رسید. در سال ۹۹، اما این میزان به ۴۳درصد افزایش یافت.
این موضوع نشان میدهد سهم هزینه مسکن (اجاره بها) در سبد هزینهای خانوارهای شهری در انتهای دهه ۹۰ نسبت به ابتدای این دهه، معادل ۳/ ۱ برابر شده و در مقایسه با نیمه دهه ۸۰ نیز ۵/ ۱ برابر شده است. نسبت هزینه خالص مسکن به کل هزینههای خانوار (نسبت اجارهبها به سایر هزینههای خانوارهای شهری)، همچنین در سال ۹۷ به ۵۲/ ۳۵درصد، در سال ۹۸ به ۸۲/ ۳۹درصد و در سال ۹۹ به ۴۳درصد افزایش یافت. بررسیها نشان میدهد در کشورهای دنیا این سهم معادل ۳۰درصد است.