محرم به روایت آیین و ادبیات/ اصفهان
آیینهای محرم؛ فصل نانوشته تاریخ اجتماعی اصفهان
اصفهان- یک پژوهشگر حوزه آیینهای مذهبی گفت: بخش مهمی از تاریخ اجتماعی اصفهان در آیینها، سنتها و مناسک محرم نهفته است؛ میراثی که برخی از جلوههای آن در دهههای اخیر به کمرنگ شده و امروز در اسناد، روایتهای شفاهی و حافظه فرهنگی محلات تاریخی شهر قابل ردگیری است.
سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – کوروش دیباج: محرم در تاریخ اصفهان تنها یک مناسبت مذهبی نبوده است؛ بلکه بستری برای شکلگیری بخشی از حافظه فرهنگی، هویت محلهای و زیست اجتماعی این شهر به شمار میرفته است. در طول قرنها، دهها آیین، سنت و رسم مذهبی در گذرها، میدانها، سقاخانهها، تکایا و محلات تاریخی اصفهان شکل گرفته که هر یک بازتابی از جهانبینی، روابط اجتماعی و فرهنگ عمومی مردمان این شهر بودهاند. با این حال، بخش قابل توجهی از این میراث ناملموس امروز یا بهکلی از میان رفته و یا تنها ردپایی از آن در اسناد تاریخی، وقفنامهها، عکسهای قدیمی و حافظه نسلهای پیشین باقی مانده است.
در سالهای اخیر، همزمان با افزایش توجه پژوهشگران به مقوله میراث ناملموس، موضوع آیینهای فراموششده محرم نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که مطالعه این آیینها صرفاً بازخوانی تاریخ عزاداری نیست، بلکه راهی برای شناخت تحولات اجتماعی، ساختار محلهای شهرها، شیوههای همبستگی مردمی و حتی تغییرات فرهنگی در دورههای مختلف تاریخی به شمار میرود. از این منظر، آیینهای محرم را میتوان بخشی از اسناد زنده تاریخ اجتماعی ایران دانست؛ اسنادی که در صورت بیتوجهی، بخشی از آنها برای همیشه از دست خواهد رفت.