کافی است چند دقیقه ای در اینستاگرام یا تلگرام بمانید. میان ویدئوهای کوتاه و پیامهای انگیزشی، ناگهان دستی ورق می زند، کارتی بر می گردد یا فنجانی قهوه چرخانده می شود؛ و صدایی آرام می گوید: «این فال به نیت توست».
به گزارش عصرتبریز، قمر طالبی؛ کافی است چند دقیقه ای در اینستاگرام یا تلگرام بمانید. میان ویدئوهای کوتاه و پیامهای انگیزشی، ناگهان دستی ورق می زند، کارتی بر می گردد یا فنجانی قهوه چرخانده می شود؛ و صدایی آرام می گوید: «این فال به نیت توست». فالگیری، این سنت قدیمی، حالا از قهوه خانه ها و محفل های خصوصی به صفحه های لمسی تلفن همراه کوچ کرده و شکل تازه ای از زیست خرافه محور را در فضای مجازی رقم زده است.
فالگیری مجازی در سالهای اخیر به یکی از پدیده های پررنگ شبکه های اجتماعی تبدیل شده؛ پدیده ای که از فال حافظ و تاروت فراتر رفته و گاهی تا ادعای پیش بینی دقیق آینده عاطفی، شغلی و مالی کاربران پیش می رود. این روند، تنها یک سرگرمی ساده نیست؛ بلکه نشانه ای است از وضعیت اجتماعی، اضطراب های جمعی و نیاز فزاینده به اطمینان در جامعه ای که آینده اش مبهم به نظر می رسد.
فال؛ سرگرمی یا پناهگاه روانی؟
برای بسیاری از کاربران، فالگیری مجازی در ابتدا تنها یک کنجکاوی یا سرگرمی است. اما تکرار مراجعه، دنبالکردن فالگیران خاص و پرداخت هزینه برای «فال اختصاصی» نشان می دهد که این پدیده در مواردی به نوعی وابستگی روانی تبدیل می شود. فالها اغلب با جملاتی کلی، امیدبخش و دوپهلو ارائه می شوند؛ جملاتی که هر کسی می تواند بخشی از زندگی خود را در آنها پیدا کند.
در شرایطی که فشارهای اقتصادی، ناامنی شغلی، مشکلات عاطفی و نابرابری های اجتماعی زندگی روزمره را سنگین تر کرده اند، وعده دانستن آینده می تواند برای لحظه ای آرامشبخش باشد. اما همین آرامش کوتاه مدت، به بهای تضعیف تصمیم گیری عقلانی و افزایش اتکا به پیش بینی های غیرعلمی تمام می شود.
اقتصاد فالگیری در شبکه های اجتماعی
فالگیری مجازی فقط یک پدیده فرهنگی نیست؛ به تدریج به یک بازار پررونق نیز تبدیل شده است. برخی صفحات با صدها هزار دنبالکننده، از طریق فالهای پولی، مشاوره های به اصطلاح معنوی و فروش دوره های آموزشی درآمدزایی می کنند. نبود نظارت مشخص بر این فضا باعث شده مرز میان سرگرمی، فریب و کلاهبرداری به راحتی مخدوش شود.
کاربرانی هستند که پس از پرداخت مبالغی، با پیام هایی مبهم یا حتی قطع ارتباط مواجه شده اند. با این حال جذابیت بصری، لحن صمیمی فالگیران و الگوریتم های شبکه های اجتماعی که چنین محتواهایی را به سرعت منتشر می کنند، به تداوم این چرخه کمک کرده است.