اقتصاد۲۴- وزیر کشور و وزیر آموزش و پرورش میگویند مسمومیت دختران مدرسهای در روزهای اخیر میتواند حاصل از یک بیماری ترس جمعی باشد. البته ارگان رسانهای دولت هم ضمن احتمال این مورد نوشته بود تعدادی از بچهها برای تعطیل کردن مدارس، از سر شیطنت از بمبهای بد بو استفاده کردند و یک فعال توییتری در اصفهان ادعا کرده مسمومیت بچهها بر اثر استفاده یک محصل از گاز فلفل بوده که ضارب دستگیر شده است! البته روزنامه فرهیختگان ضمن پرداختن به تمام ادعاها گفته احتمال بیوتروریسم توسط گروههای خارج نشین جدی است. با احتمال کم، این هم در قم گفته میشود که شاید کار گروههای تندروی مذهبی باشد. یک عده ماجرا را از اساس شایعه میدانند و گروهی هم اعتقاد به بیماری ترس جمعی دارند که این آخری از همه محتملتر است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، بیماری ترس جمعی را که بحثش این روزها مطرح شده، کیانوش جهانپور، پزشک و سخنگوی پیشین وزارت بهداشت با تاکید بر ماجرای افغانستان طرح کرده و گفته است اطلاعات درباره آن اتفاق به درستی در رسانهها منتقل نمیشود. او میگوید آنچه در افغانستان رخ داد اصلا پشت پرده تروریستی نداشته است: «ببینید درباره همین اتفاق مسمومیتها در قم، شما ببینید چه حجمی از شایعات و اضطراب و اخبار غلط حتی از سوی مقامات و مراجع و رسانههای رسمی دارد به جامعه پمپاژ میشود. مثلا درباره طالبان و اینکه گفته شده طالبان در سالهای گذشته مسمومیت دختران دبیرستانی را در افغانستان دامن میزده است. درحالی که اگر به مراجع رسمی رجوع کنید، در همان سالها از ۲۰۰۹ که برای اولین بار این اتفاق در افغانستان شد تا سال ۲۰۱۷، سازمان جهانی بهداشت و کلی پژوهش علمی و دانشگاهی بارها اتفاق افتاد، اما هیچ شواهدی دال بر مسمومیت با مواد مسمومیت زا که توسط گروههای تندروی تروریستی یا مذهبی مثل طالبان انجام گرفته باشد، بدست نیامد.
ولی متاسفانه این اخبار به صورت ناقص در کشور ما منتشر میشود و القای وحشت و هراس جمعی میکند. سلامت روانی و اجتماعی را به خطر میاندازد و میتواند در بخشی از جامعه که احتمال تاثیرپذیری بیشتری دارد، منجر به بروز رفتارهای اختلالی و ترس جمعی شود. بینید در این سالها بارها در افغانستان گزارش مسمومیت در افغانستان شده بود که دختران دبیرستانی دچار این مشکلات شدند. حتی مواردی از ابتلای معلمها هم دچار این حالات شده بودند. خب با توجه به جنس ماجرا هم اولین متهم، طالبان و گروههای هم فکر آنها بودند. از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۶ برایش موضوع مهم بود، اما هیچ دستاویز علمی درباره اقدام تروریستی پیدا نکردند و اگر به اطلاعات مراجعه کنید، میبینید که در نتایجش مدام از واژه اختلال هراس جمعی استفاده شده است. پیامدهای منفی این گونه اخلالات میتواند ایجاد کند.»
او درباره MASS HYSTERIA حرف میزند که فهرست بزرگی از نمونه هایش در جهان به وقوع پیوسته. از یزد و کرمان خودمان تا مکزیکوسیتی و پرتغال. نوعی از ترس جمعی که در پژوهشهای مختلف علمی ثبت شده است. اگرچه در مورد افغانستان روزنامه ۸ صبح کابل نوشته: «هیچ وقت پژوهشهای علمی نتیجهای درباره شناخته شدن عامل و ماده مرموز مسمومیت زا پیدا نشد وهمیشه این پرسش بی پاسخ ماند که چرا فقط این اتفاق برای دختران رخ داده است؟»
هیستری جمعی چیست؟
طبق گزارش وب سایت healthline، هیستری جمعی (Mass hysteria) اصطلاحی است علمی که به توصیف شرایطی میپردازد که در آن به سرعت احساس ترس و وحشت در یک جامعه انسانی گسترش مییابد. البته تعریف اصلی این پدیده کمی پیچیدهتر است.
متخصصان عموما هیستری جمعی را نوعی اختلال تبدیلی یا وضعیت سلامت روانی میدانند که شامل برخی علائم فیزیکی ناشی از تنشهای ذهنی یا عاطفی است.
از نظر جامعه شناسی، این اتفاق بیشتر در رفتارهای جمعی و یا اقدامات خودجوش در گروه بزرگی از مردم که بریکدیگر تاثیر گذارند رخ میدهد.