اقتصاد۲۴– پس از ۱۴۵ روز بنبست در مذاکرات وین، پنجشنبه هفته گذشته دوباره چشمها به پایتخت اتریش و هتل کوبورگ دوخته شد تا تکلیف برجام روشن شود. در این شش روزی که از آغاز دور جدید مذاکرات احیای برجام میگذرد، اخبار، اطلاعات، مواضع سیاسی اعضای تیمهای مذاکرهکننده حاضر در وین و ادعاهای رسانهها و خبرنگاران به قدری متعدد، متنوع، متناقض و حتی متضاد بوده است که «کارزار روایتها»، بهترین واژه برای توصیف این وضعیت پیچیده و سردرگم است.
این حجم بالا از اخبار گسترده و درعینحال ضدونقیص که گاه یکدیگر را نفی میکنند و ساعت به ساعت هم بر دامنه، شدت و وسعت خروجی آن هم افزوده میشود، کار را برای هرگونه تحلیلی درباره احیاشدن یا نشدن برجام سخت کرده است؛ تا جایی که هیچ کارشناسی نمیتواند با قاطعیت از خروجی این دور از مذاکرات بگوید؛ چون حتی به دقیقه، درز اخباری جدید از نشست وین میتواند کل فرضیات و ارزیابیها را زیر سؤال ببرد. در این راستا خبرگزاری دولت هم به اهمیت هر «ساعت» مذاکرات وین برای توافق نهایی اذعان دارد.
پیرو آنچه ذکر شد، اگرچه دیگر توییتهای اولیانوف مانند سابق مرجع خبر جدی نیست؛ اما نماینده روسیه در دور جدید گفتگوهای احیای برجام به سیاق دوره قبلی مذاکرات اسفندماه سال گذشته از «پنج ثانیه» و «پنج دقیقه» تا توافق میگوید. هرچند همان موقع نیز ادعای اولیانوف مبنی بر فاصله چند دقیقهای با توافق نهایتا به توقف حدود پنجماهه کشیده شد؛ بنابراین هر لحظه امکان انتشار یک خبر از دل مذاکرات وین میتواند کل روند جاری را تغییر دهد.
در آخرین نمونه، دیروز دوشنبه روزنامهنگار والاستریت ژورنال از نهاییشدن متن توافق تا ساعات آینده خبر داد؛ اما به فاصله اندکی پس از آن بود که وزارت امور خارجه ایران ادعای این نشریه را کرد و درباره احتمال آمادهشدن متن نهایی توافق در وین ظرف چند ساعت آینده، گفت: «با توجه به ادامه بحثها درباره چند موضوع مهم باقیمانده، هنوز در مرحلهای قرار نداریم که از نهاییشدن متن سخن بگوییم. همچنان معتقدیم درصورتیکه تصمیمات مناسب طرف مقابل اتخاذ شود، میتوان بهسرعت مذاکرات را جمعبندی کرد؛ اما هنوز در این مرحله قرار نداریم».
از این منظر علاوه بر محتوای گفتگوهای احیای برجام که از جزئیاتش خبری در دست نیست؛ بیشک رصد و تحلیل خروجی متناقض و گاه متضاد رسانهها، روزنامهنگاران و نیز بررسی مواضع، توییتها و گفتههای مقامات سیاسی و اعضای تیمهای مذاکرهکننده میتواند تا حدی به روشنشدن آنچه در هتل کوبورگ میگذرد، کمک کند.
آنچه پیش و حین انجام مذاکرات وین در ایران و بهخصوص در ساختار اجرائی یکدستشده میگذرد، بیشباهت به حال و روز دور جدید گفتگوها در وین نیست؛ چراکه سیاسیون داخلی هنوز تکلیفشان با برجام روشن نیست. اگرچه کسانی مانند حسین طائب، مشاور فرمانده کل سپاه در اظهارنظری صریح از پذیرفتن مشروط برجام سخن گفته است؛ اما در آن سو علاوه بر ساز ناکوک برخی از هواداران طیف جلیلی و پایداریها مبنی بر عدم پذیرش توافق در وین، برخی وزرای دولت رئیسی هم بدون آنکه حوزه کاریشان به سیاست، دیپلماسی و برجام ارتباطی داشته باشد، دست به توییت شده و سخنانی را مطرح کردهاند که نشان میدهد بین احیای برجام یا شکست در مذاکرات ماندهاند؛ نمونه بارزش رستم قاسمی است که در یک توییت، توافق هستهای را برجام یزیدیان میداند و در توییت دیگری بیمیل به احیای همان برجام نیست.
در کنار آنچه گفته شد، تهران با وجود مثبتخواندن فضای دور جدید مذاکرات وین و افزایش امیدها برای حصول توافق، هرگونه عقبنشینی از برخی درخواستهای خود پیرامون خروج سپاه از لیست گروههای تروریستی و نیز گرفتن تضمین از طرف آمریکایی را رد کرده است. تا جایی که علاوه بر رسانههای وابسته به دولت، حتی رسانههای نزدیک به دبیر شورای عالی امیت ملی هم بهصراحت از پابرجابودن شروط ایران گفتهاند.
بیشتر بخوانید: مذاکرات در پیچ نهایی؛ گشایش یا انسداد؟