در فضای تشدید تنشها میان ایران و آمریکا، پیشنهاد آتشبس 10 روزه و بازگشایی تنگه هرمز از سوی میانجیها با هدف احیای تفاهمنامه اسلام آباد مطرح شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران این رایزنیها را تایید کرده و همزمان وزیرکشور ایران هم راهی پاکستان شده است.
درحالیکه طی هفتههای اخیر فضای منطقه بیش از هر زمان دیگری تحتتاثیر تنشهای فزاینده میان ایران و ایالات متحده قرار دارد، انتشار مجموعهای از اخبار همزمان از سوی رویترز، قطر، پاکستان و مقامات ایرانی و آمریکایی، بار دیگر نگاهها را به سمت یک مسیر دیپلماتیک معطوف کرده است؛ مسیری که برخی آن را تلاشی برای احیای «تفاهم اسلامآباد» میدانند؛ توافقی غیررسمی که پیشتر از آن بهعنوان چارچوبی برای مدیریت تنش میان تهران و واشنگتن یاد شده بود.
جرقه این گمانهزنیها با گزارش رویترز زده شد. این خبرگزاری به نقل از یک مقام ایرانی مدعی شد میانجیهای منطقهای پیشنهاد برقراری یک آتشبس ۱۰ روزه را ماین روند را در همان مراحل ابتدایی متوقف کند. از همین رو، حتی اگر ابتکار میانجیها آغاز شود، تضمینی برای احیای کامل تفاهم اسلامآباد وجود ندارد.
چشمانداز
آنچه امروز بیش از هر چیز قابل مشاهده است، نه شکلگیری یک توافق جدید، بلکه فعال شدن دوباره دیپلماسی آشکار و پنهان در منطقه است. گزارش رویترز درباره پیشنهاد آتشبس، ابتکار تازه قطر، سفر وزیر کشور ایران به پاکستان، موضع مشروط سخنگوی وزارت امور خارجه و تاکید دوباره مارکو روبیو وزیرخارجه آمریکا بر اولویت دیپلماسی و توافق با ایران، همگی قطعات یک پازل مشترک را تشکیل میدهند؛ پازلی که هدف نخست آن کاهش تنش و جلوگیری از ورود بحران به مرحلهای پرهزینهتر است.
در چنین شرایطی، میتوان گفت احیای تفاهم اسلامآباد نه یک سناریوی قطعی، بلکه یک احتمال قابل اعتناست؛ احتمالی که موفقیت آن بیش از هر چیز به میزان پایبندی طرفها به کاهش تنش و توان میانجیهای منطقهای برای حفظ کانالهای ارتباطی وابسته خواهد بود. به بیان دیگر، اگر آتشبس ۱۰ روزه از مرحله پیشنهاد فراتر برود، میتواند نخستین گام در مسیر احیای تفاهمی باشد که هدف اصلی آن، مدیریت اختلافات از مسیر دیپلماسی و جلوگیری از تشدید تقابل است. با این حال نباید سناریوی فریب براساس الگوهای جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه را از نظر دور داشت./ دنیای اقتصاد