اقتصاد۲۴- در آغاز هر سال شرکتها و نخبگان سیاسی جهان در پیست اسکی داووس سوئیس گردهم میآیند تا پشت سرهم دست بزنند، در سمینارهایی درباره “انقلاب صنعتی چهارم” شرکت کنند و عموما درباره وضعیت جهان فکر کنند. به ندرت میتوان در هیچ اتاق کنفرانس دیگری این تعداد افراد ثروتمند را یافت.
هر سال آکسفام موسسه خیریه توسعه جهانی از این فرصت استفاده میکند تا اعداد و ارقام را در مورد وضعیت نابرابری جهانی ارائه دهد. یافتههای آکسفام اغلب قابل تامل و چشمگیر است، اما امسال به طوری خاص چشمگیرتر است.
آکسفام دریافته که دارایی پنج فرد ثروتمند جهان بیش از دو برابر افزایش یافته و از ۴۰۵ میلیارد دلار (۳۲۰ میلیارد پوند) در سال ۲۰۲۰ میلادی به ۸۶۹ میلیارد دلار در اواخر سال ۲۰۲۳ میلادی رسیده است. این افزایش حدود ۱۴ میلیون دلار به ازای هر ساعت است.
شاید جالبتر این باشد که آکسفام محاسبه میکند که براساس روندهای کنونی، جهان قرار است ظرف یک دهه از اولین تریلیونر دلاری خود استقبال کند. ایلان ماسک ثروتمندترین فرد در زمان نگارش این گزارش دارایی اش حدود یک پنجم آن میزان یعنی ۲۱۰ میلیارد دلار است. البته ممکن است این بازه زمانی بیش از آن چه آکسفام پیش بینی میکند به طول بیانجامد، اما روندهای جهانی کاملا واضح هستند. به نظر میرسد که بدون تغییر اساسی ما اولین تریلیونر خود را تا دهه ۲۰۴۰ میلادی خواهیم داشت.
حتی در اقتصاد کلان که ارقام هنگفت عادی به نظر میرسد یک تریلیون دلار یک معامله بزرگ است. برای درک بستر چنین ارزش داراییای باید اشاره کرد که کل تولید اقتصادی سالانه بریتانیا در حدود ۲.۹ تریلیون دلار است. برای درک این که این میزان ثروت تا چه اندازه بی سابقه خواهد بود تفکر تاریخی مفید فایده است. “جان دی راکفلر” غول نفتی در سال ۱۹۱۶ میلادی اولین میلیاردر دلاری جهان توسط مطبوعات به عنوان اولین میلیاردر دلاری جهان معرفی شد. تولید ناخالص داخلی ایالات متحده در آن زمان حدود ۵۰ میلیارد دلار بود، بنابراین، راکفلر حدود ۲ درصد از درآمد ملی را در اختیار داشت. این میزان اکنون به ۲۷ تریلیون دلار نزدیکتر است و انتظار میرود تا اواسط دهه ۲۰۳۰ میلادی به ۴۰ تریلیون دلار افزایش یابد. بنابراین، یک تریلیونر معاصر بین ۲.۵ تا ۳.۵ درصد از تولید ثروتمندترین کشور جهان ارزش دارایی خواهد داشت. این مقدار بیشتر از ارزش دارایی ثروتمندترین فرد در تاریخ اقتصاد معاصر است.
در واقع، هرگز از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ میلادی به این سو به اندازه امروز افراد فوق ثروتمند در این تعداد وجود نداشته اند. در آن زمان هزار میلیاردر دلاری وجود داشتند اکنون این تعداد به بیش از دو هزار نفر میرسد. یکی از نشانههای آشکار این امر را میتوان هر تابستان در تفرجگاههای تفریحی مرفه مشاهده کرد. در آغاز هزاره جاری کمتر از ۲۰۰۰ سوپر قایق تفریحی وجود داشت امروز این تعداد به بیش از ۵ هزار قایق تفریحی میرسد و هر ساله ۱۵۰ قایق تفریحی تازه راه اندازی میشوند. آیا هیچ یک از ان موارد اهمیتی دارند؟ آیا میلیاردرها حتی تریلیونرهای عجیب و غریب نشانه یک اقتصاد شکوفا نیستند؟
برای پاسخ به این پرسش ابتدا باید ببینیم که چگونه به اینجا رسیده ایم.
سه روند اقتصادی عواملی کلیدی هستند: نخست قیمت داراییها به سرعت و بسیار سریعتر از دستمزدها افزایش یافته است. یک دهه نرخ بهره پایین شاهد افزایش قیمت همه چیز از سهام گرفته تا املاک و آثار هنری بود. این اقلام چیزهایی هستند که افراد ثروتمند از پیش داشتند بنابراین یک مورد کلاسیک از ثروتمندتر شدن ثروتمندان است.
دوم آن که افزایش در سود شرکتی وجود دارد. بسیاری از میلیاردرهای جهان پول خود را در راه اندازی شرکتهایی به دست آورده اند که اغلب در صنایعی با رقابت کم مشخص شده اند. شرکتهایی که سهم بازار بزرگی دارند میتوانند قیمتها را افزایش دهند، زیرا مشتریان اصطلاحا مکانهای کمی برای مراجعه دارند. همان طور که آکسفام خاطر نشان میسازد میانگین قیمت جهانی و تفاوت بین قیمت تولید و قیمت فروش از ۷ درصد در سال ۱۹۸۰ به ۵۹ درصد تا سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است.