دکتر مطهره قمری از معلمان نخبه مقطع پنجم ابتدایی که در روستای سیدشهاب تویسرکان توانسته است فضای آموزشی مبتنی بر خلاقیت را بر پایه علاقهمندی و استعداد فردی خود ایجاد کند
جوان آنلاین: از زمان شروع جنگ، آموزشها در مدارس با توجه به شرایط پیشآمده از آموزشهای حضوری به سمت آموزشهای مجازی سوق پیدا کرد و با وجود اینکه فعلاً آتشبس اعلام شده، مطابق اعلام رسمی وزارت آموزشوپرورش، آموزشها همچنان تا پایان فروردین ماه به صورت مجازی ارائه خواهد شد، اگرچه از دوره کرونا به بعد تجربه آموزش آنلاین به تدریج در فضای آموزشی کشور و در میان معلمان، دانشآموزان و خانوادهها شکل گرفت و همچنان فضای آزمون و خطا در این باره حاکم است، با این حال هنوز چالشهای بسیاری بر سر راه این نوع آموزش وجود دارد. به این معنا که از نگاه فعالان آموزشی و خانوادهها نظام آموزشی کشور هنوز نتوانسته است خود را با اقتضائات مربوط به آموزشهای مجازی تطبیق دهد. گفتوگوی ما با دکتر مطهره قمری و پدیده زارع از معلمان نخبه و برتر به این موضوع اختصاص دارد.
دکتر مطهره قمری از معلمان نخبه مقطع پنجم ابتدایی که در روستای سیدشهاب تویسرکان توانسته است فضای آموزشی مبتنی بر خلاقیت را بر پایه علاقهمندی و استعداد فردی خود ایجاد کند و با استقبال دانشآموزان خود در این روستا مواجه شود، در پاسخ به این سؤال که در صورت ادامه آموزشهای مجازی و ضرورت تداوم آموزش آنلاین چه تدابیری باید اندیشیده شود که کیفیت خدمات نظام آموزشی کشور حفظ شود، میگوید: تجربه آموزشهای آنلاین هنوز در جامعه ما جا نیفتاده است، بنابراین موضوع همچنان به ادراک ما درباره این نوع آموزشها برمیگردد که باعث شده این نوع آموزشها چه از جانب دانشآموزان، چه از سوی خانوادهها و چه حتی از سوی برخی معلمان جدی گرفته نشود. از مشکلات اساسی در آموزش مجازی باید به کاهش مهارتهایی اشاره کرد که اگر در دو مورد اشاره کنیم یکی مهارت مسئولیتپذیری است و دیگری مهارت خودیادگیرنده. کاهش مسئولیتپذیری از یک سو به خانوادهها و به ویژه خود دانشآموزان برای حضور فعال و مؤثر در کلاسهای مجازی برمیگردد و از سوی دیگر معطوف به معلمانی است که آموزش در کلاس مجازی را مسئولانه دنبال نمیکنند. این کاهش مسئولیتپذیری باعث افت کیفیت کلاسهای مجازی میشود.
اتکا بر راهنماها و اختلال در فرایند یادگیری
نکته مهم دیگری که این معلم و مؤلف دو کتاب کمکآموزشی روی آن تأکید میکند به خصلت نظام آموزشی کشور به ویژه در مقاطع ابتدایی برمیگردد. سالهاست نظام آموزشی کشور در فعالسازی استعداد و توانایی اندیشیدن، استدلال و حل مسئله در دانشآموزان ناکام مانده است. در واقع دانشآموزان به ویژه در دروس استدلالی بیشتر از آنکه با جوهره و قاعده تفکر آشنا باشند، درستی گزارهها را از این رو میپذیرند که راهنماها به آنها میگویند درست است، بنابراین ممکن است دانشآموز حتی ظاهراً در آن دروس موفق عمل کند، اما در واقع نتوانسته است قواعد و منطق آن استدلالها را برای خود درونی کند. حال وقتی آموزش قرار است به صورت مجازی ارائه شود، این اتکاهای بیش از حد به راهنماها عملاً آسیبهای خود را نشان میدهد. دکتر مطهره قمری در این باره میگوید: در مورد مهارت خود یادگیرنده، دانشآموزان عموماً متکی به راهنماهایی، چون معلم به عنوان رکن اصلی، حل تمرین، اینترنت، هوش مصنوعی و آدمهای اطراف خود هستند و تلاش لازم را در تفکر و تمرکز لازم روی محتوا انجام نمیدهند. طبیعی است وقتی دانشآموز استعداد اندیشیدن را در خود فعال نمیکند باعث میشود قدرت تجزیه و تحلیل خود را کاهش دهد و مدام نیازمند راهنما باشد و همین سبب میشود در کلاس مجازی که دیگر راهنمای اصلی، معلم نیست، فرایند یادگیری مختل شود، البته بخش قابل توجهی از این موضوع به مسئولیتپذیری از طرف معلم برمیگردد که با توجه به نبود دسترسی فیزیکی و ملموس به دانشآموز یا فراگیر باید توان زیادی را صرف آموزش کند، اما به دلایلی که از قبل گفته شد، زمانی که معلم، کیفیت آموزش را مطلوب نمیبیند، سعی بر پیدا کردن راهحل نمیکند و با پاک کردن صورتمسئله بر تقلیل زمانی و محتوایی آموزش مجازی روی میآورد که نمونههایش میشود ارسال یک کاربرگ و نهایتاً بارگذاری فیلمی از اینترنت و امثال آن.