تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷ ساعت ۰۷:۰۰
گروه علم وفناوری: گزارش جدید درباره وضعیت آموزش عالی ایران در مواجهه با هوش مصنوعی نشان میدهد که دانشگاههای کشور برای همگام شدن با تحولات این فناوری، نیازمند اصلاح برنامههای درسی، توسعه زیرساختهای آموزشی و پژوهشی، تقویت ارتباط با صنعت و بازنگری در تربیت نیروی انسانی هستند.
گزارش «الزامات ساختاری و کارکردی دانشگاههای ایران در مواجهه با هوش مصنوعی» که توسط مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی تدوین شده است با این پیشفرض آغاز میشود که آینده رقابت کشورها در حوزه هوش مصنوعی بیش از آنکه به تجهیزات و فناوری وابسته باشد، به توانایی آنها در تربیت نیروی انسانی متخصص وابسته است. از نگاه تدوینکنندگان این گزارش، دانشگاهها مهمترین بازیگران این عرصه هستند، اما آموزش عالی ایران هنوز نتوانسته خود را با سرعت تحولات جهانی در حوزه هوش مصنوعی هماهنگ کند.
در این گزارش تأکید شده است که اگرچه طی سالهای اخیر برخی دانشگاههای کشور رشتههایی مانند مهندسی هوش مصنوعی، علوم داده و گرایشهای مرتبط را راهاندازی کردهاند، اما این اقدامات پراکنده بوده و هنوز به یک تحول فراگیر در نظام آموزش عالی منجر نشده است. به اعتقاد نویسندگان، برنامههای درسی همچنان بر آموزشهای نظری متمرکز هستند و مهارتآموزی، پروژهمحوری، آموزش میانرشتهای و حل مسائل واقعی صنعت سهم اندکی در آموزش دانشگاهی دارند. همین مسئله مکهای از «سفیران هوش مصنوعی» برای ارتباط دانشجویان با زیستبوم نوآوری شکل گیرد. در گام دوم، «مرکز توسعه و تعالی هوش مصنوعی» در دانشگاهها ایجاد شود تا مأموریت هماهنگی آموزش، پژوهش، بازنگری برنامههای درسی و توسعه همکاریهای بینالمللی را برعهده بگیرد.
در افق بلندمدت نیز ایجاد زیستبوم ملی تربیت نیروی انسانی هوش مصنوعی، شکلگیری قطبهای شایستگی در دانشگاههای منتخب، توسعه همکاریهای بینالمللی، ایجاد صندوقهای حمایتی و استقرار نظام ملی ارزیابی عملکرد دانشگاهها در حوزه هوش مصنوعی پیشنهاد شده است.
جمعبندی گزارش این است که آموزش عالی ایران اکنون در نقطهای تعیینکننده قرار دارد؛ نقطهای که ادامه روند فعلی میتواند به افزایش وابستگی فناورانه، تشدید فاصله دانشگاه با صنعت، کاهش توان رقابت علمی و حذف تدریجی ایران از زنجیره ارزش جهانی هوش مصنوعی منجر شود. در مقابل، اصلاح ساختار دانشگاهها، بازنگری برنامههای آموزشی، توسعه زیرساختهای پژوهشی و سرمایهگذاری هدفمند در تربیت نیروی انسانی میتواند دانشگاههای کشور را از مصرفکننده فناوری به بازیگری مؤثر در تولید و توسعه هوش مصنوعی تبدیل کند.
گزارش «الزامات ساختاری و کارکردی دانشگاههای ایران در مواجهه با هوش مصنوعی» که توسط مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی تدوین شده است با این پیشفرض آغاز میشود که آینده رقابت کشورها در حوزه هوش مصنوعی بیش از آنکه به تجهیزات و فناوری وابسته باشد، به توانایی آنها در تربیت نیروی انسانی متخصص وابسته است. از نگاه تدوینکنندگان این گزارش، دانشگاهها مهمترین بازیگران این عرصه هستند، اما آموزش عالی ایران هنوز نتوانسته خود را با سرعت تحولات جهانی در حوزه هوش مصنوعی هماهنگ کند.
در این گزارش تأکید شده است که اگرچه طی سالهای اخیر برخی دانشگاههای کشور رشتههایی مانند مهندسی هوش مصنوعی، علوم داده و گرایشهای مرتبط را راهاندازی کردهاند، اما این اقدامات پراکنده بوده و هنوز به یک تحول فراگیر در نظام آموزش عالی منجر نشده است. به اعتقاد نویسندگان، برنامههای درسی همچنان بر آموزشهای نظری متمرکز هستند و مهارتآموزی، پروژهمحوری، آموزش میانرشتهای و حل مسائل واقعی صنعت سهم اندکی در آموزش دانشگاهی دارند. همین مسئله مکهای از «سفیران هوش مصنوعی» برای ارتباط دانشجویان با زیستبوم نوآوری شکل گیرد. در گام دوم، «مرکز توسعه و تعالی هوش مصنوعی» در دانشگاهها ایجاد شود تا مأموریت هماهنگی آموزش، پژوهش، بازنگری برنامههای درسی و توسعه همکاریهای بینالمللی را برعهده بگیرد.
در افق بلندمدت نیز ایجاد زیستبوم ملی تربیت نیروی انسانی هوش مصنوعی، شکلگیری قطبهای شایستگی در دانشگاههای منتخب، توسعه همکاریهای بینالمللی، ایجاد صندوقهای حمایتی و استقرار نظام ملی ارزیابی عملکرد دانشگاهها در حوزه هوش مصنوعی پیشنهاد شده است.
جمعبندی گزارش این است که آموزش عالی ایران اکنون در نقطهای تعیینکننده قرار دارد؛ نقطهای که ادامه روند فعلی میتواند به افزایش وابستگی فناورانه، تشدید فاصله دانشگاه با صنعت، کاهش توان رقابت علمی و حذف تدریجی ایران از زنجیره ارزش جهانی هوش مصنوعی منجر شود. در مقابل، اصلاح ساختار دانشگاهها، بازنگری برنامههای آموزشی، توسعه زیرساختهای پژوهشی و سرمایهگذاری هدفمند در تربیت نیروی انسانی میتواند دانشگاههای کشور را از مصرفکننده فناوری به بازیگری مؤثر در تولید و توسعه هوش مصنوعی تبدیل کند.