اقتصاد۲۴– ایران و ۱+۴ معطل پاسخ ایالات متحده امریکا برای احیای برجام ماندهاند. بیش از یک هفته از روزی که تهران پاسخ خود به متن انریکه مورا، معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را داد، میگذرد. متنی که جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی این اتحادیه آن را معقول خوانده است. در توصیف چرایی تعلل امریکا در پاسخگویی به متن پیشنهادی ایران دلایل بسیاری در چند روز اخیر مطرح شده است. تحرکات ضدبرجامی رژیم اسراییل که در زنجیرهای از گفتگوهای مقامهای این رژیم با همتاهای اروپایی و امریکایی نمود یافته به علاوه انتقادهای همراه با تهدید جمهوریخواهان از چند و، چون متن توافق – که البته هنوز نهایی نشده – از دلایل اصلی تعلل دولت جو بایدن در پاسخگویی به متن ایران به حساب میآید.
روز دوشنبه ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه با انتقاد شدید از تعلل ایالات متحده در پاسخگویی به متن ایران تاکید کرد که این مساله نشاندهنده مسوولیتپذیری ایران در پاسخگویی به متن پیشنهادی انریکه مورا در بازه زمانی مشخص به منظور تسریع روند حصول توافق است. به گفته سخنگوی وزارت خارجه ایران این دولت جو بایدن است که عملا روند مذاکرات را وارد فاز فرسایشی کرده است. ساعاتی پس از انتشار این سخنان ناصر کنعانی، همتای امریکایی او ند پرایس در نشست خبری مشابه در واشنگتن به این اظهارات پاسخ داده و گفت به محضی که رایزنیهای داخلی ما تکمیل شود، به پاسخ ایران به پیشنهاد اتحادیه اروپا، پاسخ خواهیم داد.
براساس ترجمه خبرگزاری فارس، ند پرایس که در کنفرانس خبری وزارت امور خارجه صحبت میکرد، افزود: «ما در سریعترین زمان ممکن تلاش خواهیم کرد تا پاسخ مناسبی به ایران بدهیم. این فرآیندی است که میخواهیم اطمینان یابیم که با دقت و توجه به جزییاتی که برای موضوعی به مهمی این ضروری بوده، انجام دادهایم. من میتوانم تضمین دهم که حتی یک روز بیش از زمان لازم برای ارایه پاسخ به اتحادیه اروپا، وقت را از دست ندهیم. پاسخ ایران با نظرات متعددی همراه بوده است. این نیازمند زمان بیشتر برای مرور آنها و مشخص کردن پاسخمان است. ما بهطور جدی در حال مرور پاسخ ایران هستیم. هنوز موضوعات برجستهای باقی مانده که باید حل شوند. برخی شکافها باید برطرف شوند.»
همزمان با این سخنان ندپرایس، وبگاه شبکه خبری بلومبرگ هم به نقل از جوزپ بورل نوشته: دیپلماتها ممکن است در هفته جاری (تا یکشنبه هفته آینده بر اساس تقویم ایران) برای رایزنی درباره گامهای بعدی در وین دیدار کنند. ند پرایس در بخشهای دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه امروز توافق بیش از دو هفته قبل در دسترس است، گفت که نتیجه رایزنیهای جاری مشخص نیست، چراکه برخی مسائل حل نشده باقی ماندهاند. سخنگوی وزارت خارجه امریکا در ادامه سخنانش ادعا کرد آنچه او عقبنشینی ایران از برخی خواستههایش خوانده باعث امیدواری امریکا شده است.
به گفته این مقام امریکایی، ایران در متن ارایه کرده به اتحادیه اروپا درخواست حذف نام سپاه از لیست گروههای به اصطلاح تروریستی امریکا را قرار نداده است. به گزارش «اعتماد»، روایت مقامهای ایرانی متفاوت است و تاکید دارند که اساسا این مطالبه ایران هیچگاه در مجموعه خطوط قرمز مذاکراتی قرار نداشته است. ایالات متحده قرار گرفتن نام سپاه در این لیست را غیرمرتبط با تعهدات برجامی امریکا میداند، اما تهران پیش از این اعلام کرده بود که تمام تحریمها و محدودیتهایی که پس از خروج امریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ بر ایران تحمیل شده بود باید برداشته شود.
«میخاییل اولیانوف»، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین پس از سخنان ندپرایس در صفحه توییتر خود نوشت: «هر زمان که مذاکرات به نتیجهگیری نزدیک شده، امریکا مشکلزایی کرده است. ایالات متحده معتقد است که برخی مسائل باقیمانده در مذاکرات وین هنوز وجود دارد و به زمان بیشتری نیاز دارد تا موضع خود را در مورد آنها توضیح دهد. این [رفتار]به یک الگو تبدیل شده است؛ به محض اینکه به خط پایان نزدیک میشویم، مشکلات جدیدی [از نظر امریکا]ظاهر میشود.» این دیپلمات روس در پایان تاکید کرد که این رفتار امریکا، دلیلی برای بدبین شدن به نتیجهبخش بودن مذاکرات وین نیست.
به گزارش «اعتماد»، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز روز گذشته در نشست خبری با همتای سوری در مسکو درباره مذاکرات احیای برجام گفت: موضع ایالات متحده هنوز مشخص نیست. ایران پاسخ خود را داده و اکنون توپ در زمین امریکاست.
لاوروف همچنین تاکید کرد که نسخه آخر پیشنهادها برای احیای برجام مورد تایید مسکو است.
رسانه امریکایی سیانان در تازهترین گزارش درباره وضعیت مذاکرات احیای برجام با پوشش سخنان ند پرایس مینویسد: ایالات متحده با توجه به کاهش زمان گریز هستهای ایران خواهان بازگشت سریع همه اعضای اولیه برجام به این توافق است. یک مقام دولت جو بایدن در این باره میگوید که به اعتقاد کاخ سفید ادامه نگه داشتن توافق در اغما میتواند زمان گریز هستهای ایران را به چند ماه کاهش دهد.
اریک برور از کارشناسان حوزه خلع سلاح در این باره میگوید: در حال حاضر در جایگاهی قرار داریم که ایران میتواند در یک بازه زمانی چند روزه تا چند هفته به نقطه خطرناک در اختیار داشتن مواد لازم برای تولید بمب برسد.
اگر بتوانیم این بازه زمانی را تحت تاثیر احیای برجام قرار بدهیم بسیار بهتر خواهد بود. به نظر من افزایش بازه زمانی گریز هستهای ایران به شش ماه کافی خواهد بود. در این صورت اگر ایران به سمت تولید مواد لازم برای تولید بمب حرکت کند جامعه جهانی فرصت لازم را در اختیار خواهد داشت که ابتدا با توسل به دیپلماسی آن را حل و فصل کند. البته اگر در این مسیر دیپلماسی شکست بخورد بحث و بررسی گزینه نظامی روی میز قرار میگیرد.