اقتصاد۲۴– جین ساکی، سخنگوی کاخ سفید دیروز سه شنبه در جمع خبرنگاران عنوان داشت که ایران عامل توقف گفتگوهای احیای برجام است. این در حالی است که وزیر امور خارجه ایران دوشنبه جاری در حساب توئیترش نوشته بود: اگر مکثی در روند مذاکرات وین دیده میشود، به دلیل زیاده خواهی طرف آمریکایی است. به موازات این توئیت حسین امیرعبداللهیان شاهد بودیم که سعید خطیب زاده، سخنگوی دستگاه سیاست خارجی در نشست هفتگی با خبرنگاران گفت: توقف کنونی در مذاکرات وین مربوط به آمریکاست، لذا اگر چه ما ملت صبوری هستیم، اما تا ابد صبر نمیکنیم. در این بین «صبر» شاید برای مقامات و مسئولین که درک درستی از تبعات مخرب اقتصادی و معیشتی تحریمها بر مردم ندارند به عنوان کلیدواژهای در جهت موازنه سازی سیاسی و دیپلماتیک تعریف شود، اما به نظر میرسد کاهش «آستانه صبر» مردم به دلیل شکنندهتر شدن وضعیت جامعه در ابعاد مختلف، معنایی متفاوت و حتی متضاد از گفتههای مسئولین دولتی به خصوص در حوزه سیاست خارجی دارد. در سایه نکته یاد شده به نظر میرسد «صبر استراتژیک»، «صبر سیاسی»، «صبر دیپلماتیک» و نظایر این صبرهای مورد نظر مقامات کشوری اکنون در برابر لبریزی «کاسه صبر ملت» در حوزه اقتصادی و معیشتی به دلیل تحمل سیاست فشار حداکثری و تحریمها قرار گرفته است، کما اینکه رتبه هشتم ایران در شاخص فلاکت جهانی بعد از ونزوئلا، لبنان، زیمبابوه، سودان و سوریه گواه این مسئله است که تعبیر و خوانش نادرست و وارونه مقامات از صبر و میزان تاب آوری مردم در برابر مشکلات اقتصادی و معیشتی ناشی از تحریمها و بن بست کنونی جامعه در میان مدت و کوتاه مدت، نه تنها به توفیقی دست پیدا نمیکند، بلکه میتواند به بحرانی فراگیر در کل کشور منجر شود. در این بین دودِ توپ اندازیهای سیاسی و دیپلماتیک تهران و واشنگتن در زمین یکدیگر با هدف متهم کردن یگدیگر به عنوان عامل اصلی توقف در مذاکرات و احیای برجام تنها به چشم ملت میرود؛ لذا فارغ از اینکه به واقع کدام یک از دو طرف در عدم احیای برجام مقصرند بی شک تاخیر هر روزه در حصول توافق و تداوم و تشدید بنبست و انسداد کنونی در مذاکرات وین هم ذیل یک پارامتر کلیدی آثار مخرب خود را بر تعمیق هرچه بیشتر این بحرانهای فراگیر در جامعه خواهد داشت. از این حیثدر گفتگو با اساتید و کارشناسان حوزه روابط بین الملل، سیاست خارجی، بازار انرژی و اقتصاد به بررسی دقیقتر تبعات مخرب تاخیر در احیای برجام پرداخته شده است که در ادامه از نظر میگذرانید:
مهدی ذاکریان استاد دانشگاه و تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل: ابتدا به ساکن باید عنوان کنم که توقف حدود یک ماهه در مذاکرات وین را نباید به عنوان یک شکست و انسداد در احیای برجام تلقی کرد. به هر حال مذاکراتی در این سطح و در خصوص پرونده مهمی مانند فعالیتهای هستهای ایران با چالشها و موانع گستردهای روبه رو است؛ بنابراین منطقی آن است که مسئولین دولتی و تیم مذاکره کننده باید هر چه زودتر این موانع را از سر راه احیای مذاکرات بردارند، اما متاسفانه به نظر میرسد در صحنه تحولات سیاست داخلی و سیاست خارجی ایران، طیفی از مسئولین تلاشی برای برداشتن و تعدیل موانع بر سر راه لغو تحریمها ندارند و در آن سو طیفی هم به دنبال ایجاد موانع جدید بر سر احیای برجام هستند. به همین دلیل است که تا به اکنون مذاکرات احیای برجام به نتیجه نرسیده است. چون مرتباً شاهد مانع تراشیها و افزایش چالشها و مشکلات و به تبع آن پیچیدهتر و بغرنجتر شدن پروسه مذاکرات هستیم. تا جایی که به اعتراف خود مقامات دولت سیزدهم مذاکرات وین پیچیدهتر از گذشته شده است.
پیرو نکته یاد شده باید عنوان داشت که منافع سیاسی و به خصوص اقتصادی و تجاری ناشی از تداوم سیاست فشار حداکثری آمریکا و تحریمهای این کشور برای عده قلیلی در ایران شرایطی را به وجود آورده است که عملا ملت ایران چوب ادامه تقابل تهران – واشنگتن و عدم احیای برجام را میخورند. برای من جای سوال است که مدیران و مسئولین در همه قوا و ارگانها طی همین مدتی که از زمان اعمال تحریمها علیه ایران گذشته است تا چه اندازه صبوری کرده اند که از ملت انتظار صبر دارند؟ آیا این تحریمها در حقوق، مزایا، درآمد، ماشینهای لوکس، خانههای آنچنانی، بادیگاردهای آنها اثری گذاشته است؟ در این شرایط سخت و ناگوار معیشتی همین مسئولین مالیاتهای سنگینی را هم بر درآمدهای حداقلی مردم بستهاند؛ لذا به نظر من اکنون مسئولین و مقامات جمهوری اسلامی صبر و تحمل مردم در برابر تحریمها به دلیل عدم احیای برجام را به گروگان گرفتند.