جوانان مستند «آبراه کوچکی در میان هور» قهرمانند. اگرچه فیلمساز به این وجه از شخصیت آنها اشاره نمیکند. آنها جوانند، سرخوش، دوستدار هیجان و تجربه یک رخداد و بیش از آن «آرمان خواه» و «میهن دوست».
سوره سینما – مستندهای آرشیوی در ایران، معمولا با تصاویری تکراری از رخدادها بازآفرینی میشوند. مستندهای تاریخی درباره ایران و تهران و جنگ جهانی، یا رضا خان پهلوی و … برای تماشاگر آشنای سینمای مستند، پر از پلانهای بارها دیده شده است، مستندهای درباره جنگ هشت ساله هم، چنین هستند. اغلب این فیلمها تحت تاثیر روایت فتح ساخته شده و در استفاده از آرشیو، یک روش و یک نوع نگاه را تکرار میکنند.
مستندسازی با آرشیو، کاری است سترگ، اگرچه در ایران آنچنان که باید جدی گرفته نمیشود و آن را تقلیل میدهند و فیلمسازی درباره سوژههای داغ اجتماعی یا مستندسازی بر اساس مصاحبه (کلههای سخنگو) دوستداران بیشتری نسبت به مستندهای آرشیوی دارند. مرتضی پایه شناس که در سینمای مستند به عنوان مستندساز آرشیوی مشهور است، از سوی منتقدانش متهم است که بیش از آنکه فیلمساز در صحنه باشد، فیلمساز در اتاق تدوین است، این به خودی خود نمیتواند محل اعتراض و انتقاد باشد، آنهم از سوی مخاطبان جدی سینمای مستند، سینمای مستند، جستجوگر و کشف کننده است و «باید» از عرصه گزارش و «ژورنالیسم» به ویژه نوع سفارشی اش فاصله بگیرد، پس صرف ساختن مستند آرشیوی، گناهی نیست همان طور که بابک بهداد در «بهارستان خانه ملت» به سراغ آرشیو رفته یا احسان عمادی در «فرار از قصر» از آرشیو استفاده کرده است. «آبراه کوچکی در میان هور» بر اساس بخشی از تاریخ ایران و نه صرفا تاریخ جنگ شکل گرفته است، برای تماشاگر واقعی سینمای مستند، برای دوستداران حقیقت، این نوع فیلمها مثل حرکت همان قایق در هور، سفری به تاریخ ایران و تاریخ مقاومت در برابر دژخیم است.